Bị gai cá đuối, cá trê, cá ngát đâm: sơ cứu đúng cách và dấu hiệu nhiễm trùng phải đi viện ngay

Ở miền Tây và các làng biển, bị ngạnh cá trê, gai cá ngát hay đuôi cá đuối đâm là chuyện nhiều người từng gặp khi làm cá, gỡ lưới, lội bãi. Phần lớn chỉ đau buốt vài giờ rồi thôi. Nhưng có những vết đâm nhỏ bằng đầu kim lại dẫn tới nhiễm trùng máu, hoại tử bàn tay chỉ sau một đến hai ngày.

Vụ việc: vết vây cá đâm rất nhỏ, 5 ngày sau hoại tử bàn tay

Theo báo Đại biểu Nhân dân ngày 27/1/2026, một người đàn ông 70 tuổi ở huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An bị vây cá đâm vào lòng bàn tay trái khi đi đánh bắt cá. Hai ngày sau, chỗ bị đâm nổi bọng nước, ông bắt đầu sốt nhưng chỉ tự mua thuốc về uống. Đến khoảng ngày thứ năm, ông phải nhập khoa Truyền nhiễm Bệnh viện Đa khoa Quỳnh Lưu với sốt 39,5 độ C, vùng hoại tử lan trên lòng bàn tay và cơn đau chạy dọc lên cánh tay. Bác sĩ xác định thủ phạm là vi khuẩn Vibrio vulnificus. Sau 13 ngày dùng kháng sinh liều cao phối hợp, bệnh nhân mới ổn định và ra viện.

Trước đó, tháng 6/2025, báo Znews đưa tin một phụ nữ 63 tuổi ở Quảng Ninh, không có bệnh nền, bị gai cá đâm vào ngón tay. Bà sốt, rét run, bàn tay sưng đỏ và đau, ngón tay lạnh, tím. Bệnh viện Bãi Cháy chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết và nhiễm trùng hoại tử cũng do Vibrio vulnificus.

Không chỉ cá nước lợ, cá biển cũng gây tai nạn. Tháng 3/2025, Tuổi Trẻ ghi nhận một ngư dân 43 tuổi quê Ninh Thuận bị cá mao tiên đâm vào bàn chân khi đánh bắt ở Trường Sa, chân sưng đau, phải điều trị và theo dõi tại bệnh xá đảo.

Vết gai cá đâm tuy nhỏ nhưng mang theo nọc độc và vi khuẩn từ nước biển, nước lợ; nguy hiểm nhất thường đến sau 1–2 ngày chứ không phải lúc vừa bị đâm.

Vì sao gai cá đâm vừa đau dữ dội vừa dễ nhiễm trùng

Cá đuối, cá ngát, cá trê, cá dìa, cá mao tiên có gai vây hoặc ngạnh đuôi nối với tuyến nọc. Theo Cẩm nang MSD, khi bị cá đuối đâm, cơn đau dữ dội xuất hiện ngay, đạt đỉnh trong vòng chưa tới 90 phút rồi thường giảm dần trong 6 đến 48 giờ. Người bị đâm có thể ngất, buồn nôn, hoảng sợ; suy hô hấp và tử vong là rất hiếm.

Nọc của nhiều loài cá kém bền với nhiệt nên ngâm nước ấm thường giúp đỡ đau. Tuy vậy, MSD lưu ý đây là biện pháp được một số chuyên gia khuyến nghị nhưng chưa được chứng minh chắc chắn. Ngâm nước ấm chỉ là bước giảm đau, không thay cho việc đi khám.

Mối lo lớn hơn là vi khuẩn. Gai cá dễ gãy lại trong vết thương, kéo theo nhớt cá, cát bùn. Vibrio vulnificus sống trong nước biển, nước lợ và hải sản; theo Đại biểu Nhân dân, bệnh có thể diễn tiến nặng trong 24–48 giờ và tỷ lệ tử vong có thể tới 50% nếu không được điều trị kịp. Gai đâm vào ngực, bụng còn có thể làm tổn thương nội tạng, nên MSD khuyên không tự rút mà để bệnh viện xử trí. Muốn nhận dạng các loài cá có gai độc, xem thêm (đọc bài).

Những người dễ biến chứng nặng sau khi bị gai cá đâm:

• Người cao tuổi.
• Người bị tiểu đường, xơ gan hoặc bệnh gan mạn tính.
• Người đang dùng thuốc corticoid kéo dài.
• Ngư dân, tiểu thương, người sơ chế hải sản thường xuyên có vết trầy ở tay.

Dấu hiệu nguy hiểm, khi nào phải đi viện ngay

Gọi 115 hoặc đưa người bị đâm đến bệnh viện ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Gai đâm vào ngực, bụng, cổ hoặc xuyên qua tay chân; khó thở, đau ngực.
• Ngất, choáng, vã mồ hôi, da tái lạnh.
• Sốt cao, rét run trong những ngày sau khi bị đâm.
• Vùng sưng đỏ lan nhanh, đau tăng dần, nổi bọng nước, da chuyển tím đen.
• Nôn, tiêu chảy, chóng mặt, mệt lả.
• Vết thương toác rộng, chảy máu không cầm được, hoặc còn mảnh gai không lấy ra được.

Với người già, người có bệnh gan, tiểu đường, chỉ cần vết đâm sưng đỏ hơn hoặc bắt đầu sốt là phải đi viện. Đừng tự mua thuốc uống rồi chờ như trường hợp ở Nghệ An, vì nhiễm trùng do Vibrio cần kháng sinh đường tĩnh mạch và đôi khi phải phẫu thuật cắt lọc sớm.

Phòng bị gai cá đâm khi làm cá, đánh bắt

• Đeo găng tay dày khi làm cá, gỡ lưới; dùng kéo, kẹp cắt bỏ ngạnh cá trê, cá ngát, gai cá dìa trước khi sơ chế.
• Lội bãi cát, bãi bùn thì mang giày và kéo lê chân để cá đuối đang vùi dưới cát bỏ đi.
• Không bắt, không nghịch cá mao tiên hay cá lạ có vây xòe sặc sỡ.
• Che kín vết trầy, vết thương hở ở tay chân; tránh ngâm vào nước biển, nước lợ khi đang có vết thương.
• Tiêm phòng uốn ván đầy đủ, nhất là ngư dân và người buôn bán, sơ chế cá.
• Người có bệnh gan, tiểu đường nên hạn chế trực tiếp làm cá, hải sản sống.

Hỏi đáp nhanh

Nguồn tham khảo

• Đại biểu Nhân dân: Bị vây cá đâm, người đàn ông sốt cao, hoại tử lan nhanh (27/1/2026)
• Znews: Nhiễm khuẩn, viêm hoại tử bàn tay sau khi bị gai cá đâm (2/6/2025)
• Tuổi Trẻ: Liên tục các vụ ngư dân bị cá đâm trọng thương (10/3/2025)
• Cẩm nang MSD: Cá đuối gai độc đốt
• Hello Bacsi: Bị cá đâm làm sao hết nhức? Cách xử trí khi bị cá có gai độc đâm vào tay (17/7/2025)

Ảnh minh họa: Dr. Raju Kasambe / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.