Tiết canh, lòng heo tái, xẻ thịt heo bệnh: liên cầu lợn gây sốc, điếc và dấu hiệu phải đi viện

Đám giỗ, bữa nhậu cuối năm, nhà có heo bệnh bán rẻ hay đem làm thịt cho đỡ lỗ: đó là những lúc liên cầu lợn dễ đến với người. Bệnh khởi đầu bằng sốt, đau bụng, tiêu chảy giống cảm cúm hay ngộ độc thông thường, nhưng có thể chuyển nặng rất nhanh. Nhận ra sớm và khai đúng tiền sử ăn uống là điều cứu được tính mạng.

Vụ việc: 4 ca trong hai tuần, một người suy đa tạng sau bữa tiết canh

Giữa tháng 10/2026, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết đã tiếp nhận 4 ca nhiễm liên cầu lợn được xác định bằng nuôi cấy trong khoảng hai tuần. Cả 4 người đều có tiền sử tiếp xúc với heo hoặc ăn sản phẩm từ heo.

Nặng nhất là một người đàn ông 53 tuổi ở Hải Phòng. Khoảng hai ngày sau khi ăn tiết canh, ông đau bụng, đi ngoài phân lỏng nhiều lần, mệt và tụt huyết áp. Khi chuyển đến bệnh viện tuyến trung ương, ông đã lú lẫn, nổi vân tím khắp người, huyết áp gần như không đo được, kèm suy thận cấp, tổn thương gan và rối loạn đông máu nặng. Bác sĩ phải đặt ống thở, dùng thuốc nâng huyết áp, kháng sinh và lọc máu liên tục.

Ba người còn lại bị viêm màng não với sốt, đau đầu dữ dội, lú lẫn. Sau điều trị kháng sinh, họ cải thiện dần, nhưng có người vẫn đau đầu kéo dài và giảm thính lực.

Đầu năm 2026, báo Người Lao Động cũng dẫn thông tin từ cơ quan điều tra về vụ thịt heo bệnh vào bếp ăn trường học ở Hà Nội: khoảng 3.600 con heo bệnh, gần 300 tấn thịt, đã bị tiêu thụ ra thị trường. Miền Nam ít ăn tiết canh hơn miền Bắc, nhưng lòng heo trụng tái, thịt heo bệnh giá rẻ và việc tự làm thịt heo ốm ở nông thôn vẫn là nguy cơ thật.

Liên cầu lợn không phải ngộ độc thông thường: vi khuẩn vào máu, có thể gây sốc và suy đa tạng chỉ trong một đến hai ngày.

Bệnh lây thế nào và vì sao người làm thịt heo dễ mắc

Thủ phạm là vi khuẩn Streptococcus suis. Nhiều con heo mang vi khuẩn này ở mũi họng, đường ruột mà không có biểu hiện bệnh, nên heo trông khỏe vẫn có thể là nguồn lây. Người nhiễm theo hai đường chính:

• Đường ăn uống: ăn tiết canh, thịt hoặc lòng heo sống, tái, chưa nấu chín kỹ.
• Qua vết thương hở: tay có vết đứt, trầy xước khi giết mổ, xẻ thịt, rửa lòng, chăm heo ốm, tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch của heo.
• Nhóm nguy cơ cao: người chăn nuôi, giết mổ, bán thịt, người nội trợ thường làm lòng heo, người hay nhậu món sống.

Hiện chưa có vắc xin phòng liên cầu lợn cho người. Bộ Y tế khuyến cáo chỉ ăn thịt và phủ tạng heo đã nấu chín kỹ, không ăn tiết canh, và tuyệt đối không giết mổ, không ăn heo bệnh, heo chết. Thịt heo bệnh còn có thể chứa độc tố và vi khuẩn khác, nên dù nấu kỹ cũng không nên dùng.

Dấu hiệu nguy hiểm: khi nào phải đi viện ngay

Theo Bộ Y tế và các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh thường gặp ở hai thể. Thể viêm màng não hay kèm giảm thính lực, có thể điếc vĩnh viễn. Thể nhiễm khuẩn huyết gây sốc, rối loạn đông máu, nổi ban xuất huyết thành mảng, dễ tiến tới suy đa tạng; tỷ lệ tử vong của thể sốc nhiễm khuẩn được Bộ Y tế nêu là 5 đến 20%. Người qua khỏi có thể bị hoại tử đầu ngón tay chân, có trường hợp phải cắt cụt chi.

• Sốt cao đột ngột, rét run, sau khi ăn món sống từ heo hoặc làm thịt heo.
• Đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, ù tai, nghe kém.
• Đau bụng, tiêu chảy kèm mệt lả, choáng váng, huyết áp tụt.
• Nổi chấm hoặc mảng tím, bầm trên da, đầu ngón tay chân tím lạnh.
• Lơ mơ, lú lẫn, kích động, nói lảm nhảm.

Sốt cao sau bữa tiết canh, lòng tái hay sau khi xẻ thịt heo bệnh: đi viện ngay và khai rõ, đừng tự uống thuốc hạ sốt rồi chờ.

Triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cảm sốt hay rối loạn tiêu hóa, nên nhiều người tự mua thuốc hạ sốt rồi nằm nhà. Kháng sinh dùng sớm ở bệnh viện giúp giảm tử vong và di chứng, vì vậy hãy đi khám và nói rõ tiền sử với heo ngay từ đầu. Nếu bữa ăn nghi ngờ gây nôn, tiêu chảy cho nhiều người, xem thêm cách xử trí ngộ độc thực phẩm (đọc bài).

Phòng liên cầu lợn trong gia đình và trang trại

• Chỉ mua thịt heo có nguồn gốc, đã qua kiểm dịch thú y; thịt tươi có màu hồng, đàn hồi, không có mảng xuất huyết.
• Nấu chín kỹ thịt và lòng heo, không ăn tiết canh, thịt tái, lòng trụng sơ.
• Khi chăn nuôi, giết mổ, chế biến: đeo găng tay, ủng, kính; rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi làm.
• Tay có vết thương thì không làm thịt heo sống; nếu buộc phải làm, băng kín vết thương và sát khuẩn sau đó.
• Rửa sạch dao, thớt, chậu bằng xà phòng ngay sau khi làm thịt; để riêng thớt sống và thớt chín.
• Heo ốm, heo chết phải báo thú y và tiêu hủy đúng cách, không bán, không làm thịt.

Hỏi đáp nhanh

Nguồn tham khảo

• VietnamPlus: Tiếp nhận nhiều ca nhiễm liên cầu lợn, có trường hợp suy đa tạng nguy kịch (16/10/2026)
• Tiền Phong: Cảnh báo nguy hiểm sau 4 ca liên cầu lợn liên tiếp (16/10/2026)
• Người Lao Động: Thịt lợn bệnh có an toàn khi nấu chín? (2/4/2026)
• Luật sư Việt Nam: Bộ Y tế khuyến cáo 6 cách phòng, chống bệnh liên cầu lợn ở người (7/2025)
• VOV: Số ca mắc liên cầu lợn ở Huế và Hưng Yên tăng, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn (8/2025)

Ảnh minh họa: OnlyJanz / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.