10 người ở làng chài Phú Hài nhập viện vì cá nóc: tê lưỡi là phải đi viện, người khó thở cần làm gì
Một mẻ cá nóc biển được ngư dân mang về chia cho hàng xóm, mỗi nhà tự nấu cho bữa trưa. Đến chiều, mười người lần lượt tê lưỡi, đau bụng, nôn liên tục và phải vào viện cấp cứu. Kịch bản này lặp lại gần như năm nào ở các xóm chài, và điều đáng sợ nhất là độc tố có thể làm liệt cơ thở chỉ sau vài giờ.
Việc cần làm ngay khi nghi ngộ độc cá nóc
- Gọi 115 hoặc đưa ngay đến bệnh viện gần nhất khi ai đó vừa ăn cá nóc, cá lạ mà thấy tê môi, tê lưỡi, tê đầu ngón tay, kể cả khi mới tê nhẹ.
- Báo cho tất cả những người cùng ăn đi khám luôn, kể cả người chưa thấy gì, vì có người phát bệnh muộn sau vài giờ.
- Cho người bệnh nằm nghiêng nếu đang nôn hoặc lơ mơ để chất nôn không chảy vào phổi; không cho ăn uống thêm (đọc bài).
- Ngồi cạnh theo dõi hơi thở suốt đường đi: thở yếu, tím môi thì báo ngay nhân viên y tế; nếu ngưng thở, ngừng tim thì ép tim và thổi ngạt nếu đã được học (đọc bài).
- Mang theo phần cá còn lại hoặc chụp ảnh con cá để bác sĩ biết loại cá, giờ ăn và lượng đã ăn.
Chuyện gì đã xảy ra ở làng chài Phú Hài
Theo VnExpress và Thanh Niên, trưa 8/11/2026 nhiều gia đình ở làng chài Phú Hài, phường Phú Thủy (tỉnh Lâm Đồng, trước đây thuộc Bình Thuận) tự chế biến cá nóc biển do một ngư dân đi biển về cho. Từ khoảng 16 giờ 30 cùng ngày, Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận lần lượt tiếp nhận 10 người bị đau bụng, tê lưỡi, nôn ói liên tục.
Theo lãnh đạo bệnh viện, cả 10 người được truyền dịch và điều trị chống độc. Một người nặng phải đặt nội khí quản để hỗ trợ thở, ba người khác ngộ độc nặng cũng phải hỗ trợ hô hấp, số còn lại tiếp tục được theo dõi. Bác sĩ nhắc lại rằng cá nóc vẫn có thể gây ngộ độc nặng dù cá còn tươi.
Đây không phải chuyện hiếm. Cuối tháng 3/2026, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cấp cứu liên tiếp ba người đàn ông ở xã Phụng Hiệp sau bữa canh chua cá nóc mít bắt trong vườn nhà. Cuối năm 2019, sáu người ở Bình Sơn (Quảng Ngãi) ăn cá nóc do ngư dân mang về, một người tử vong.
Cá nóc biển, cá nóc nước lợ hay cá nóc mít, con to hay con nhỏ, tươi hay khô đều có thể chứa đủ độc tố gây ngưng thở.
Vì sao người ngộ độc cá nóc có thể còn tỉnh mà không tự thở được
Độc tố trong cá nóc là tetrodotoxin. Chất này chặn đường truyền tín hiệu từ dây thần kinh đến cơ, nên người bệnh tê từ môi, lưỡi rồi lan ra tay chân, sau đó yếu cơ và liệt dần. Khi cơ hô hấp bị liệt, người bệnh không tự thở được, dù có lúc vẫn còn nghe và hiểu. Theo bác sĩ Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, triệu chứng có thể xuất hiện từ 10 phút đến vài giờ sau ăn, và người bệnh tử vong chủ yếu do liệt cơ hô hấp, ngừng thở.
Hiện chưa có thuốc giải đặc hiệu. Bệnh viện cứu người bằng cách giữ cho người bệnh được thở (đặt ống, thở máy) và giữ tuần hoàn cho đến khi cơ thể đào thải hết độc. Ở Quảng Ninh cuối năm 2022, một phụ nữ chỉ ăn hai miếng gan cá nóc đã suy hô hấp, phải đặt ống nội khí quản và hồi sức tích cực khoảng 24 giờ mới qua cơn nguy kịch. Nói cách khác, đến viện sớm và được hỗ trợ thở kịp thời là yếu tố quyết định sống còn.
Độc tố tập trung nhiều ở gan, trứng, ruột, da và cơ quan sinh sản, nhưng khi làm cá không đúng hoặc cá ươn, dập nát, độc có thể ngấm sang thịt. Theo bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy, tetrodotoxin rất bền với nhiệt: đun sôi nhiều giờ chỉ giảm được một phần, còn phơi khô hay nấu nướng thông thường không làm mất độc. Vì vậy không có cách sơ chế nào được xem là an toàn.
Dấu hiệu nguy hiểm: khi nào phải gọi 115 ngay
Ai vừa ăn cá nóc hoặc cá lạ mà có một trong các dấu hiệu dưới đây đều cần được đưa đi cấp cứu ngay, không chờ xem có đỡ không:
- Tê môi, tê lưỡi, tê quanh miệng, tê đầu ngón tay, ngón chân
- Buồn nôn, nôn nhiều, đau bụng, chóng mặt
- Nói khó, nuốt khó, sụp mí, yếu tay chân, đi đứng loạng choạng
- Thở yếu, thở nông, tím môi, lơ mơ hoặc hôn mê
- Tim đập chậm, vã mồ hôi, da lạnh
Khi gọi 115, nói rõ “ăn cá nóc”, số người cùng ăn và giờ ăn. Nếu nhà xa bệnh viện, nên đi ngay bằng phương tiện sẵn có thay vì ngồi chờ, và luôn có một người ngồi cạnh để theo dõi hơi thở.
Cần đặc biệt để ý người có uống rượu trong bữa cá nóc. Trong vụ ở Quảng Ngãi năm 2019, người tử vong đã uống nhiều rượu và ăn nhiều cá; ngoài ra, người nhà dễ nhầm tình trạng lơ mơ, nói khó với say rượu nên chậm đưa đi viện.
Không được làm
- Chờ ở nhà xem có đỡ không: liệt cơ thở có thể đến nhanh, chỉ bệnh viện mới hỗ trợ thở được.
- Cố móc họng người đã tê miệng, lơ mơ: dễ sặc chất nôn vào phổi; việc cần nhất là đưa đi viện ngay.
- Cho người đang lơ mơ uống nước, ăn cháo hay uống thuốc nam: dễ sặc và không có tác dụng giải độc.
- Nghĩ cá nhỏ, cá tươi, cá phơi khô thì không độc: độc tố không mất khi nấu chín hay phơi sấy.
- Mang cá nóc biếu hàng xóm hoặc bán cho lò khô: một con cá có thể khiến cả xóm cùng nhập viện.
Phòng ngộ độc cá nóc ở xóm chài và trong gia đình
- Không ăn cá nóc dưới bất kỳ hình thức nào: tươi, khô, chả cá, khô cá tẩm, kể cả cá nhỏ hay loại người quen gọi là “ăn được”.
- Ngư dân nên bỏ cá nóc lại ngay khi gỡ lưới, không mang về cho biếu, không bán.
- Cẩn thận với khô cá tẩm, chả cá không rõ nguồn gốc; cá đã lột da, cắt đầu rất khó nhận ra.
- Từng ăn cá nóc mà không sao không có nghĩa lần sau an toàn: lượng độc thay đổi theo từng con và tăng vào mùa sinh sản.
- Dạy trẻ em và người lớn tuổi nhận biết cá nóc: thân tròn, da trơn hoặc có gai nhỏ, bụng phồng to khi bị chạm.
- Đọc thêm cách nhận dạng cá có độc (đọc bài) và bài về cá nóc, so biển (đọc bài).
Hỏi đáp nhanh
Không. Độc tố trong cá nóc rất bền với nhiệt, nấu chín, phơi khô hay sấy thông thường đều không làm mất độc, nên cách an toàn duy nhất là không ăn.
Thường từ khoảng 10 phút đến vài giờ sau ăn. Dấu hiệu đầu tiên hay gặp là tê môi, tê lưỡi, sau đó tê tay chân, nôn, yếu cơ và khó thở.
Chưa có thuốc giải đặc hiệu. Bệnh viện cứu người bệnh bằng cách hỗ trợ thở, thở máy và giữ tuần hoàn cho đến khi độc tố được đào thải, vì vậy phải đưa đi viện càng sớm càng tốt.
Có. Triệu chứng có thể xuất hiện muộn sau vài giờ, nên mọi người đã ăn cùng bữa đều nên đến cơ sở y tế để được theo dõi.
Nguồn tham khảo
- VnExpress: 10 người ngộ độc sau khi ăn cá nóc (8/11/2026)
- Thanh Niên: Phát hiện 10 ca ngộ độc cá nóc ở Lâm Đồng (8/11/2026)
- Báo Văn Hóa: Cần Thơ cấp cứu liên tiếp 3 trường hợp nguy kịch do ngộ độc cá nóc mít (29/3/2026)
- VnExpress: Ngộ độc do ăn cá nóc (27/12/2022)
- Tuổi Trẻ: Đừng để mất mạng vì cá nóc (31/12/2019)
Ảnh minh họa: James St. John / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY 2.0.
Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.
Chia sẻ bài viết để người thân cùng biết
Tham gia nhóm Facebook Chống Độc Miền Nam để nhận cảnh báo mới mỗi ngày →
