Mùa cưới cuối năm, nấu đám giỗ tại nhà: những việc để cả trăm khách không cùng nhập viện vì ngộ độc

Từ tháng 11 đến Tết là mùa cưới, mùa đám giỗ, tất niên ở miền Nam. Một bữa tiệc vài chục mâm thường được nấu từ sáng sớm, bày ra từ trưa, khách ăn đến chiều, phần dư hâm lại cho buổi tối. Chính những giờ thức ăn nằm chờ ở nhiệt độ ngoài trời là lúc vi khuẩn sinh sôi, để rồi cả trăm người cùng đau bụng, nôn ói trong một đêm.

Từ tiệc tất niên đến đám giỗ: những bữa tiệc kết thúc ở bệnh viện

Theo Sài Gòn Giải Phóng, ngày 31/1/2026, một ngân hàng tổ chức tiệc tất niên khoảng 170 người tại phường Bà Rịa, TP.HCM. Thức ăn do một nhà hàng ở xã Xuyên Mộc nấu rồi chở đến, gồm ốc hương, gỏi sứa tôm mực, gà hấp, tôm rang muối, lẩu cá, bánh tét, củ kiệu. Từ trưa hôm sau, 46 người phải nhập viện vì nghi ngộ độc thực phẩm. Bệnh viện đã lấy mẫu bệnh phẩm, cơ quan chức năng lấy mẫu thức ăn để tìm nguyên nhân.

Ở Huế, tháng 7/2025, khoảng 50 khách dự đám giỗ do một nhà hàng nấu lúc 11 giờ trưa; sáng hôm sau 10 người nhập viện vì sốt, đau quặn bụng, tiêu chảy, trong đó một cụ ông 84 tuổi bị sốc nhiễm trùng phải điều trị hồi sức. Báo Phụ nữ và Gia đình ghi nhận một nửa số bệnh nhân đã ăn lại phần thức ăn được hâm nóng lúc 18 giờ cùng ngày.

Điểm chung của các vụ này là thức ăn được nấu số lượng lớn, nấu xa giờ ăn, vận chuyển hoặc để chờ nhiều giờ. Gỏi, đồ hấp, hải sản, gà luộc và món trộn rau sống thường nằm trong danh sách món bị nghi ngờ.

Bữa tiệc càng đông, thức ăn càng phải nấu gần giờ ăn và ăn hết trong vòng 2 giờ.

Năm điểm dễ sai khi nấu tiệc tại nhà hoặc thuê dịch vụ

Bác sĩ Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo thức ăn chín để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ đã có nguy cơ, và thời gian này còn ngắn hơn khi trời nóng. Với bữa tiệc ngoài trời ở miền Nam, đây là điều dễ vi phạm nhất. Những điểm cần giữ:

• Nấu gần giờ ăn. Đừng nấu xong từ 4–5 giờ sáng cho bữa trưa. Món nóng nên giữ nóng trên bếp, từ khoảng 60 độ C trở lên, đến lúc dọn.
• Tách sống và chín. Dao, thớt, thau, khay riêng cho thịt cá sống và cho đồ đã nấu chín; đồ trộn gỏi, rau sống làm trên thớt riêng, sạch.
• Chọn nguyên liệu rõ nguồn gốc. Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo không dùng thực phẩm hết hạn, đồ hộp phồng, móp, hoen gỉ hoặc có mùi, màu lạ; ưu tiên nơi bán có giấy tờ, hóa đơn.
• Cất đồ thừa đúng cách. Chia đồ ăn dư vào hộp sạch, đậy kín, cho vào tủ lạnh sớm, không để nguyên nồi ngoài trời đến tối. Khi ăn lại phải hâm sôi kỹ; món đã bày ra mâm nhiều giờ thì nên bỏ.
• Người nấu phải khỏe và sạch tay. Rửa tay bằng xà phòng trước khi làm bếp và sau khi đi vệ sinh; người đang nôn, tiêu chảy, có vết thương mưng mủ ở tay không trực tiếp chế biến.

Nếu thuê dịch vụ nấu tiệc lưu động, hãy chọn nơi có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, có bếp sạch, nguồn nước sạch, và hỏi rõ giờ nấu, cách chở đồ ăn đến. Cục An toàn thực phẩm đã yêu cầu các địa phương tăng giám sát dịch vụ nấu ăn lưu động, tiệc cưới, đám giỗ đông người. Các bếp ăn tập thể cũng được khuyến cáo lưu mẫu thức ăn để truy xuất khi có sự cố; gia đình tự nấu có thể làm theo bằng cách giữ lại một ít mỗi món trong tủ lạnh đến hôm sau.

Cách cất đồ ăn thừa chi tiết hơn có trong bài riêng (đọc bài).

Dấu hiệu ngộ độc sau tiệc và khi nào phải đi viện

Triệu chứng thường xuất hiện vài giờ đến một ngày sau bữa tiệc: buồn nôn, nôn, đau quặn bụng, tiêu chảy, có thể sốt, nhức đầu, choáng váng. Vì nhiều người ăn cùng lúc, các ca thường dồn dập trong cùng một buổi, nên chủ nhà cần chủ động hỏi thăm khách. Đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi:

• Nôn liên tục, không uống được nước hay oresol.
• Tiêu chảy nhiều lần, phân có máu, đau bụng dữ dội hoặc sốt cao.
• Khát nhiều, tiểu ít, lừ đừ, chóng mặt khi đứng dậy; trẻ bỏ bú, li bì.
• Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có bệnh tim, tiểu đường, thận, kể cả khi triệu chứng còn nhẹ.
• Tê môi, yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ: có thể là ngộ độc độc tố, phải gọi 115.

Khi đi viện, mang theo thông tin bữa tiệc: giờ ăn, các món đã ăn, số người có triệu chứng. Nếu là bữa ăn ở trường học hay bếp tập thể, có thêm các bước riêng (đọc bài).

Chuẩn bị cho một bữa tiệc an toàn

• Lên thực đơn vừa sức bếp: hạn chế món gỏi sống, đồ trộn để lâu, món trứng lòng đào khi đãi đông người ngoài trời.
• Tính giờ nấu ngược từ giờ ăn, chuẩn bị đủ bếp, nồi để giữ nóng món nóng và đá, thùng lạnh cho món lạnh.
• Dùng nước sạch để rửa rau, nấu ăn và làm đá; bát đĩa, ly cốc rửa sạch và để khô, che đậy tránh ruồi.
• Chuẩn bị chỗ rửa tay có xà phòng cho người nấu, người bưng bê.
• Thuê dịch vụ nấu thì chọn nơi có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, có hợp đồng ghi rõ thực đơn, nguồn nguyên liệu và giờ giao.
• Để sẵn vài gói oresol và số điện thoại trạm y tế, 115 cho ngày tiệc.

Hỏi đáp nhanh

Nguồn tham khảo

• Sài Gòn Giải Phóng: TPHCM: 46 người nhập viện sau tiệc liên hoan cuối năm
• Phụ nữ và Gia đình: Huế: 10 người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn đám giỗ
• Sài Gòn Giải Phóng: Bác sĩ cảnh báo những sai lầm dễ gây ngộ độc thực phẩm tại nhà
• Đại biểu Nhân dân: Tăng cường phòng chống ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống
• Báo Trà Vinh: Bốn nguyên tắc bảo đảm nguyên liệu cho bếp ăn tập thể

Ảnh minh họa: Phương Huy / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.