Nuốt mật cá trắm để “bổ mắt, giải rượu”: vì sao vài giờ sau suy gan, suy thận và phải lọc máu

Trong mâm nhậu hay trên mạng, vẫn có lời truyền tai rằng nuốt mật cá trắm giúp sáng mắt, giải rượu, bổ gan. Thực tế, chỉ một túi mật cá đã có thể làm gan và thận tổn thương nặng sau vài giờ, nhiều người phải lọc máu mới giữ được mạng. Tệ hơn, độc tố này không mất khi nấu chín hay ngâm rượu.

Những ca nguy kịch vì tin mật cá là thuốc bổ

Tháng 7/2026, Báo Đại biểu Nhân dân đưa tin Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 tiếp nhận một người đàn ông 68 tuổi ăn mật cá trắm do nhà nuôi, vì tin có thể chữa bệnh, tăng sức khỏe và giải rượu. Bốn ngày sau, ông nhập viện trong tình trạng không có nước tiểu; xét nghiệm cho thấy suy gan cấp, suy thận cấp, suy đa tạng. Ông phải lọc máu liên tục khẩn cấp, sau 7 ngày chức năng gan mới hồi phục dần rồi chuyển sang điều trị thận.

Tháng 8/2026, Dân trí đưa tin Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cấp cứu một người đàn ông 49 tuổi uống nhiều mật cá trắm pha rượu trong một bữa tiệc để “bổ gan”. Khoảng 12 giờ sau, ông nôn nhiều lần, tiêu chảy liên tục, sốt nhẹ, mệt lả, men gan tăng rất cao. Bài báo cũng nhắc lại năm 2025 có một bé trai 6 tuổi tử vong tại Bệnh viện Nhi Trung ương sau khi được cho uống mật cá để chữa viêm phổi.

Tháng 12/2025, VnExpress ghi nhận Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu một người 38 tuổi tự mổ cá, lấy mật pha rượu uống để “tăng sinh lực”. Chỉ khoảng hai giờ sau, anh nôn, tiêu chảy, khó thở, sau đó suy thận cấp và tổn thương gan nặng. Một người 48 tuổi ở Thanh Hóa thì ăn canh cá bị vỡ mật, thấy rất đắng vẫn ăn hết và cũng bị suy thận cấp.

Các ca được báo chí nêu phần lớn ở miền Bắc, nhưng cá trắm, cá chép, cá trôi, cá mè được bán ở khắp các chợ miền Nam, còn lời đồn về mật cá có thể theo mạng xã hội lan đến bất cứ đâu. Hiểu đúng từ sớm sẽ tránh được những ca lọc máu không đáng có.

Vì sao mật cá độc và nấu chín, ngâm rượu cũng không hết

Mật của các loài cá họ chép như trắm, chép, trôi, mè chứa chất 5-alpha cyprinol. Độc tố này chủ yếu tấn công gan và thận, có thể gây tan máu, rối loạn nhịp tim, nặng thì sốc. Nó bền với nhiệt, nên luộc, hấp, nấu canh hay ngâm rượu đều không làm mất độc.

Hiện chưa có thuốc giải đặc hiệu. Bác sĩ chỉ có thể hồi sức, bù dịch, điều chỉnh điện giải, theo dõi gan thận và lọc máu khi cần; có người mất nhiều ngày đến vài tuần thận mới hồi phục. Bác sĩ Trung tâm Chống độc Bạch Mai còn lưu ý mật động vật có thể mang vi khuẩn, virus, ký sinh trùng. Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy mật cá chữa bệnh, bổ gan, giải rượu hay làm sáng mắt.

Mật cá không phải thuốc bổ: chỉ một túi mật cá trắm, chép, trôi cũng có thể gây suy gan, suy thận phải lọc máu.

Dấu hiệu ngộ độc mật cá và khi nào phải đi viện ngay

Triệu chứng đầu tiên thường ở đường tiêu hóa, xuất hiện sau vài giờ, có người tới khoảng nửa ngày. Sau đó có thể đến các dấu hiệu tổn thương gan thận:

• Buồn nôn, nôn nhiều lần, đau bụng
• Tiêu chảy liên tục
• Mệt lả, nhức đầu, chóng mặt
• Tiểu ít dần hoặc không tiểu được
• Vàng da, vàng mắt
• Phù mặt, phù chân hoặc phù toàn thân

Cái bẫy nguy hiểm nhất là tổn thương thận có thể đến muộn, khi nôn và tiêu chảy đã bớt. Người bệnh tưởng đã khỏi nên ở nhà, đến khi không đi tiểu được mới vào viện thì thận đã suy nặng. Vì vậy, đã lỡ nuốt mật cá hoặc ăn món cá có vị đắng bất thường, hãy đi khám sớm, đừng chờ triệu chứng tự hết. Khi nôn ói liên tục, tiểu rất ít, vàng da, khó thở hay lơ mơ, gọi ngay 115.

Những “bài thuốc” ngâm rượu khác cũng có thể gây ngộ độc nặng, bạn có thể đọc thêm về rượu ngâm rễ cây, củ ấu tẩu (đọc bài) và các loài cá có độc ở miền Nam (đọc bài).

Làm cá trắm, cá chép, cá trôi an toàn trong bếp

• Khi mổ cá, gỡ túi mật nhẹ tay, lấy ra nguyên vẹn, tránh làm vỡ.
• Lỡ làm vỡ mật thì rửa cá thật kỹ nhiều lần dưới vòi nước chảy; mật lan rộng thì cắt bỏ phần thịt dính mật hoặc bỏ cả con.
• Chọn cá tươi và nấu chín kỹ.
• Bỏ túi mật cá vào rác ngay, để xa tầm tay trẻ em.
• Nói rõ với ông bà, cha mẹ trong nhà: mật cá không chữa bệnh, không bổ mắt, không giải rượu.
• Hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi thử bất kỳ bài thuốc truyền miệng nào.

Hỏi đáp nhanh

Nguồn tham khảo

• Đại biểu Nhân dân: Ăn mật cá trắm để chữa bệnh, người đàn ông nguy kịch
• Dân trí: Người đàn ông cấp cứu sau khi uống mật cá trắm để “bổ gan”
• VnExpress: Suýt chết vì nuốt mật cá trắm để “tăng cường sinh lực”
• Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ: Nuốt 3 mật cá trôi, cụ bà phải nhập viện cấp cứu

Ảnh minh họa: Pengo / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.