Nạo vét giếng, xuống hố ga bị ngạt khí: cách thử không khí trước khi xuống và cứu người cho đúng

Mùa khô sắp tới, nhiều nhà ở miền Nam chuẩn bị nạo vét giếng, thông cống, xuống hố ga dọn bùn. Chỉ cần bước xuống vài mét, không khí ở đáy có thể thiếu oxy hoặc đầy khí độc, người xuống gục trong vài phút. Điều đau lòng là người nhảy xuống cứu thường gục theo.

Những vụ ngạt khí liên tiếp dưới giếng và hố ga

Khoảng trưa 15/1/2026, trên đường Hoàng Diệu, phường Phú Mỹ, TP.HCM, hai công nhân mở nắp hố ga để kiểm tra, bảo trì. Theo báo Nhân Dân và VTV, một người vừa xuống thì bị ngạt và kêu cứu. Người thứ hai xuống kéo đồng nghiệp lên và cũng gục luôn. Người dân thả dây xuống nhưng không kéo được, và không ai dám xuống vì sợ khí độc. Lực lượng cứu nạn phải dùng mặt nạ dưỡng khí, dây chuyên dụng và thiết bị thông gió mới đưa được hai anh lên, nhưng cả hai đã tử vong.

Ngày 18/6/2026 ở xã Đa Phúc, Hà Nội, ba công nhân xuống hố ga của một căn nhà đang xây để tháo cốp pha và cùng bị ngạt. Dù được kéo lên nhanh, hai người vẫn tử vong (Thanh Niên).

Ở giếng nước gia đình, kịch bản cũng lặp lại. Sáng 28/5/2024 tại xã Dliê Ya, huyện Krông Năng, Đắk Lắk, một thanh niên đu dây xuống nạo vét giếng cũ thì ngã gục, anh trai đứng trên miệng giếng leo xuống cứu và cũng tử vong (Znews). Tháng 5/2023 ở Sơn Động, Bắc Giang, một người xuống vệ sinh giếng sâu khoảng 10 m thì tử vong, hai người xuống cứu bị khó thở, chóng mặt, may được kéo lên kịp và chuyển tới Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Pháp Luật Việt Nam, Đại Đoàn Kết).

Trong hầu hết các vụ, số người chết tăng lên vì người thân, đồng nghiệp xuống cứu bằng tay không.

Vì sao đáy giếng, hố ga lại chết người nhanh như vậy

Theo các bác sĩ Trung tâm Hồi sức tích cực Bệnh viện 108, giếng sâu, nhất là giếng bị đậy kín lâu ngày, có thể tích tụ các khí như CH4 (mê-tan), CO2, CO, H2S. Phần lớn các khí này nặng hơn không khí nên đọng lại ở đáy, đẩy oxy ra ngoài. Nạn nhân tử vong vì vừa thiếu oxy vừa hít phải khí độc.

Hố ga, cống thoát nước còn có bùn, nước thải, rác hữu cơ đang phân hủy, sinh thêm khí độc. Người xuống thường thấy không khí bình thường lúc đầu, rồi chỉ sau vài hơi thở đã choáng váng, mất sức bám dây và ngã xuống nước.

• Giếng cũ, giếng bỏ hoang, giếng đậy nắp lâu ngày, giếng gần bãi rác, chuồng trại, hố chứa phân.
• Hố ga, cống ngầm, bể nước ngầm, bể phốt mới mở nắp (xem thêm bài về hầm biogas, bể phốt (đọc bài)).
• Giếng vừa đốt rơm, đốt đồ để đuổi côn trùng: vụ ở Chư Sê, Gia Lai (5/2020) làm 1 người chết, 4 người phải cấp cứu sau khi chủ nhà đốt rơm và xăng dưới giếng từ tối hôm trước.
• Giếng có đặt máy bơm, máy nổ chạy xăng dầu: khói máy chứa khí CO, đọng lại trong lòng giếng (xem bài khí CO (đọc bài)).

Dấu hiệu nguy hiểm và khi nào phải đi viện

Người đang ở dưới hố nếu thấy một trong các dấu hiệu sau thì phải ra hiệu và được kéo lên ngay, không cố làm tiếp:

• Khó thở, thở dốc, tức ngực dù không làm nặng.
• Chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, mắt hoa, tay chân bủn rủn.
• Ngửi thấy mùi trứng thối rồi đột nhiên không còn ngửi thấy nữa.
• Người dưới hố không trả lời, nói líu lưỡi, ngồi gục.

Mọi người bị ngạt, bất tỉnh dù chỉ vài giây, hoặc đã hít khí dưới hố mà còn mệt, khó thở, ho, lơ mơ, đều cần đến bệnh viện. Gọi 115 ngay khi nạn nhân không tỉnh, thở yếu, tím tái hoặc co giật. Cách ép tim xem tại (đọc bài), tư thế nằm nghiêng tại (đọc bài).

Trước khi xuống giếng, hố ga: phòng ngạt khí thế nào

• Mở nắp, thông gió trước nhiều giờ: kéo lên kéo xuống một cành cây nhiều lá buộc dây, hoặc dùng quạt, máy thổi khí đưa gió xuống đáy.
• Thử khí trước khi xuống: thả đèn hoặc nến đang cháy xuống gần đáy; nến tắt hay cháy leo lét thì tuyệt đối không xuống. Nơi có điều kiện nên dùng máy đo khí.
• Luôn có người ở trên: người xuống đeo dây an toàn buộc quanh người, đầu dây giữ chắc trên miệng giếng, thỏa thuận ám hiệu kéo lên.
• Dùng đồ bảo hộ: hố ga, cống ngầm, giếng sâu nên thuê đơn vị chuyên nghiệp có mặt nạ dưỡng khí, máy đo khí.
• Ra ngay khi thấy khó chịu: chóng mặt, khó thở, đau đầu là phải được kéo lên, không cố làm cho xong.
• Đậy kín, rào giếng bỏ hoang: tránh trẻ em, người già leo xuống nhặt đồ, lấy nước.

Hỏi đáp nhanh

Nguồn tham khảo

• Nhân Dân: Hai công nhân ngạt khí, tử vong dưới hố ga ở Thành phố Hồ Chí Minh (15/1/2026)
• VTV: TP Hồ Chí Minh: Hai công nhân tử vong khi nạo vét hố ga (15/1/2026)
• Thanh Niên: 2 người tử vong vì ngạt khí khi thi công hố ga (18/6/2026)
• Pháp Luật Việt Nam: 1 người tử vong, 2 người nguy kịch sau khi xuống vệ sinh giếng (5/2023)
• Đại Đoàn Kết: Đề phòng ngạt khí trong giếng sâu (5/2023)
• Znews: Nạo vét giếng cũ, 2 anh em ruột ở Đắk Lắk bị ngạt thở tử vong (5/2024)
• Thanh Niên: Gia Lai: Ngạt khí khi nạo vét giếng, 1 người chết và 4 người cấp cứu (5/2020)

Ảnh minh họa: Ka23 13 / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.