Ngạt khí hầm biogas, bể phốt: vì sao người xuống cứu cũng gục và cách cứu người cho đúng

Một người xuống hầm biogas hay bể phốt để thông tắc rồi bỗng gục xuống. Người bên trên hoảng hốt nhảy xuống kéo lên, rồi cũng gục theo. Kịch bản này năm nào cũng lặp lại, và thủ phạm thường không phải khí metan như nhiều người nghĩ, mà là khí H2S.

13 công nhân gặp nạn trong hầm nước thải trại lợn ở Thanh Hóa

Tối 19/7/2026, tại khu chăn nuôi lợn của một công ty ở xã Thạch Quảng, Thanh Hóa, một công nhân rơi xuống hầm chứa nước thải kín và bất tỉnh. Hầm rộng khoảng 2 x 2 m, sâu 3 m, miệng chỉ hơn 1 m. Những người xung quanh lần lượt xuống cứu và cũng gục ngã. Theo VOV và báo Đại biểu Nhân dân, 13 người bị nạn, 5 người tử vong.

Tám người còn lại là nam giới từ 32 đến 46 tuổi, được chuyển tới Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Hai người buộc dây khi xuống hầm cũng mất ý thức rất nhanh, may được kéo lên kịp và tỉnh lại sau vài phút. Các bệnh nhân bị đau đầu, đỏ mắt, toan chuyển hóa và tổn thương cơ. Sau nhiều giờ cấp cứu, các nạn nhân đã qua giai đoạn nguy kịch.

Vì sao khí H2S làm người gục nhanh đến vậy

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, thủ phạm trong vụ này là khí hydro sunfua (H2S), sinh ra khi phân, rác, nước thải phân hủy trong môi trường kín. Khí này chặn quá trình hô hấp của tế bào theo cách gần giống xyanua: nạn nhân vẫn hít thở nhưng não và tim không dùng được oxy.

H2S nặng hơn không khí nên đọng ở đáy hầm biogas, bể phốt, giếng, cống, khoang tàu cá. Ở nồng độ thấp, khí có mùi trứng thối. Ở nồng độ cao, khí làm tê liệt khứu giác, người trong hầm không còn ngửi thấy gì và tưởng là an toàn. Theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp tỉnh Ontario (Canada), từ khoảng 500 ppm trở lên người hít phải có thể bất tỉnh nhanh và tử vong.

Không ngửi thấy mùi không có nghĩa là hết khí độc. Khẩu trang vải, khẩu trang y tế không chặn được H2S.

Dấu hiệu ngộ độc và khi nào phải đi viện

Người đứng gần miệng hầm hoặc hít ít khí có thể chủ quan. Hãy đưa đi viện ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn, người lả đi.
• Mắt đỏ, cay, chảy nước mắt; ho, rát họng, tức ngực.
• Khó thở, thở nhanh, môi tím tái.
• Lơ mơ, nói lẫn, co giật, ngất dù chỉ vài giây.
• Đau mỏi cơ, nước tiểu sẫm màu trong những ngày sau.

Tất cả những người đã xuống hầm, kể cả người tỉnh lại nhanh, đều cần được bác sĩ khám. Toan chuyển hóa và tổn thương cơ chỉ phát hiện được qua xét nghiệm. Người bị rơi xuống hầm còn cần được kiểm tra chấn thương do ngã và nguy cơ nhiễm trùng do sặc nước thải.

Phòng ngạt khí khi làm việc với hầm biogas, bể phốt, giếng sâu

• Không bao giờ làm một mình; luôn có người trực trên miệng hầm và biết gọi 115, 114.
• Mở nắp và thông gió bằng quạt trước khi xuống, chạy quạt liên tục trong suốt lúc làm.
• Đo khí bằng máy đo đa khí ở đáy, giữa và miệng hầm; chỉ xuống khi H2S dưới 10 ppm và oxy trên 19,5%.
• Người xuống phải đeo mặt nạ có bình dưỡng khí, mặc đai toàn thân nối dây với giá đỡ trên miệng hầm để kéo lên từ bên ngoài.
• Hộ gia đình nên thuê đơn vị có thiết bị chuyên dụng để hút bể phốt, sửa hầm biogas thay vì tự xuống.

Nguồn tham khảo

• VOV: 5 người tử vong, 8 nạn nhân ngộ độc khí hầm biogas được cấp cứu khẩn cấp (20/7/2026)
• Đại biểu Nhân dân: Vụ ngộ độc khí khiến 5 người tử vong, 8 người cấp cứu, cảnh báo sai lầm khi xuống hầm biogas (20/7/2026)
• VOV: Vì sao khí H2S trong hầm biogas có thể khiến nạn nhân tử vong chỉ trong vài giây? (20/7/2026)
• VOV: 5 nguyên tắc bảo vệ tính mạng, phòng tránh ngộ độc khí hầm biogas (21/7/2026)
• Ontario Ministry of Agriculture: Hydrogen sulphide in agricultural biogas systems

Ảnh minh họa: Łukasz Lech / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 2.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.