Đập chết rắn, chặt đầu rắn vẫn bị cắn: có nên bắt con rắn mang theo khi đi viện không
Bị rắn cắn, phản xạ của nhiều người là đuổi theo đập chết con rắn, bỏ vào bao mang đến viện để bác sĩ “biết đường chữa”. Có người chặt đầu rắn rồi cầm lên xem. Chính những lúc ấy, con rắn, kể cả rắn đã chết hay chỉ còn cái đầu, vẫn có thể cắn thêm một lần nữa.
Việc cần làm ngay khi bị rắn cắn
- Tránh xa con rắn, không đuổi theo, không cố bắt hay đập chết; đưa người bị cắn ra chỗ an toàn.
- Chụp ảnh con rắn từ xa nếu làm được nhanh, hoặc nhớ màu sắc, khoanh vằn, hình dạng đầu và đuôi; đừng để việc này làm chậm đi viện.
- Cho người bị cắn nằm yên, tháo nhẫn, vòng, nẹp cố định chi bị cắn và giữ chi thấp hơn tim.
- Băng ép chỉ khi nghi rắn hổ, cạp nia; rắn lục, chàm quạp hoặc không rõ loài thì chỉ nẹp, không băng ép.
- Gọi 115 hoặc đưa ngay đến bệnh viện; huyết thanh kháng nọc chỉ có ở bệnh viện, không có ở thầy lang.
Chặt rời đầu rắn rồi vẫn bị cắn
Theo CafeF và Soha (đầu tháng 8/2026, tổng hợp từ báo nước ngoài), tháng 5/2026 một người đàn ông 72 tuổi ở tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) gặp rắn hổ mang khi đi câu cá. Ông dùng xẻng đánh và chặt đứt đầu con rắn. Vài phút sau, ông cúi xuống nhặt cái đầu thì bị nó cắn vào bàn tay, phải giũ mạnh mới bật ra.
Chưa đầy 20 phút, bàn tay ông sưng to và đổi màu, kèm tức ngực, nôn, mờ mắt. Khi vào viện, cánh tay sưng tới tận vai, vùng quanh vết cắn hoại tử đen. Ông phải mổ cắt mô hoại tử, điều trị và phục hồi khoảng hai tháng mới giữ được bàn tay.
Ở Việt Nam, những ca bị rắn cắn khi đang bắt, cầm rắn không hiếm. Tháng 6/2023, một người đàn ông 30 tuổi ở Bà Rịa – Vũng Tàu vào rừng tìm ong, mang về một con rắn và bị chính nó cắn vào cổ tay. Đó là rắn hổ chúa. Khoảng nửa giờ sau, anh sụp mí, mờ mắt, suy hô hấp, tay chân liệt hoàn toàn, phải chuyển lên Bệnh viện Chợ Rẫy và được truyền tổng cộng 10 lọ huyết thanh mới qua cơn nguy kịch (theo VietNamNet). Đầu tháng 11/2025, Bệnh viện Đà Nẵng cũng cấp cứu một thanh niên 31 tuổi bị rắn hoa cổ đỏ cắn khi bắt rắn, suy tạng và rối loạn đông máu nặng (theo Tuổi Trẻ).
Rắn sắp chết, rắn đã chết, thậm chí cái đầu rắn vừa chặt rời vẫn có thể cắn và bơm nọc. Không chạm vào bằng tay.
Vì sao rắn chết rồi vẫn cắn được
Sau khi rắn bị đánh hay chặt đầu, dây thần kinh và cơ vùng hàm vẫn còn hoạt động một thời gian. Chỉ cần chạm vào đầu hoặc miệng rắn, phản xạ có thể khiến hàm đớp mạnh, và tuyến nọc vẫn ép nọc ra qua răng nanh. Các chuyên gia được dẫn trong bài báo trên cho biết phản xạ này mạnh nhất trong khoảng 20 đến 60 phút đầu và có thể kéo dài từ một đến vài giờ.
Rắn bị đánh chưa chết hẳn còn nguy hiểm hơn vì giãy giụa và cắn bất ngờ. Người đuổi đánh rắn dễ trở thành nạn nhân thứ hai, còn người đã bị cắn nếu chạy theo, gắng sức thì nọc theo máu lan nhanh hơn. Mỗi phút mất cho con rắn là một phút người bệnh đến viện chậm hơn.
Không mang theo con rắn, bác sĩ có chữa được không và khi nào phải gọi 115
Được. Bác sĩ dựa vào triệu chứng là chính. Rắn độc thần kinh như hổ mang, hổ chúa, cạp nia thường gây sụp mí, nuốt khó, yếu cơ, khó thở; rắn lục, chàm quạp thường gây sưng nề lan nhanh, chảy máu, rối loạn đông máu. Tháng 10/2026, Bệnh viện Quân y 120 (Đồng Tháp) cấp cứu một người đàn ông 44 tuổi bị một con rắn màu xanh cắn khi cắt cỏ, 20 phút sau đã nôn ra máu; ông được truyền huyết thanh kháng nọc và huyết tương, ổn định dần sau 12 giờ, dù không bắt được con rắn (theo Tuổi Trẻ).
Một tấm ảnh con rắn vẫn giúp bác sĩ đoán loài nhanh hơn. Bác sĩ Bệnh viện Đà Nẵng khuyên nếu có thể thì chụp lại hoặc ghi nhớ đặc điểm con rắn, và tuyệt đối không tự bắt hay giết rắn bằng tay trần. Nếu con rắn đã bị đánh chết từ trước, đừng cầm lên; chụp ảnh là đủ.
Trong lúc chờ hoặc trên đường đến viện, gọi 115 ngay khi thấy một trong các dấu hiệu sau:
- Sụp mí, nhìn mờ, nhìn đôi, nói khó, nuốt khó, chảy nước dãi
- Khó thở, thở yếu, tím môi
- Sưng lan nhanh lên cả tay hoặc chân, bầm tím, phồng rộp
- Chảy máu chân răng, vết cắn rỉ máu không cầm, nôn ra máu, tiểu ra máu
- Choáng váng, vã mồ hôi, lơ mơ
Kể cả khi chưa có dấu hiệu gì, người bị rắn cắn vẫn cần đến viện để theo dõi. Theo bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai, vết cắn của rắn cạp nia thường rất nhỏ, ít đau, ít sưng nên dễ chủ quan, nhưng nọc thần kinh có thể đe dọa tính mạng sau vài giờ (đọc bài).
Không được làm
- Đuổi theo đánh, bắt con rắn: dễ bị cắn thêm và làm chậm việc đi viện.
- Cầm đầu rắn vừa chặt hay xác rắn bằng tay: phản xạ cắn vẫn còn, nọc vẫn có thể bơm vào người.
- Để người bị cắn tự đi bộ, chạy ra đường: gắng sức khiến nọc lan nhanh hơn.
- Garô chặt, rạch hoặc hút nọc ở vết cắn: không lấy được nọc ra mà dễ gây nhiễm trùng, hoại tử, có thể mất chi.
- Đắp lá, chườm đá, đưa đến thầy lang: không trung hòa được nọc, mất thời gian vàng.
- Băng ép khi bị rắn lục, chàm quạp cắn: làm tổn thương tại chỗ nặng thêm; với nhóm rắn này chỉ cần nẹp.
Gặp rắn quanh nhà, ngoài rẫy: làm sao để không bị cắn
- Thấy rắn thì đứng yên rồi lùi chậm ra xa; rắn thường bỏ đi nếu không bị dồn ép.
- Rắn vào nhà: đưa trẻ nhỏ, vật nuôi ra chỗ khác, đóng cửa phòng có rắn và nhờ người có chuyên môn hoặc chính quyền địa phương hỗ trợ (đọc bài).
- Không tự bắt, nuôi, đùa giỡn với rắn, kể cả người đã quen tay (đọc bài).
- Đi rẫy, cắt cỏ, dọn củi nên mang ủng, găng tay dày, dùng gậy khua trước khi thò tay chân vào chỗ khuất.
- Đi đêm luôn mang đèn; quanh nhà phát quang bụi rậm, dọn đống gạch, củi sát tường.
- Lưu sẵn số 115 và bệnh viện gần nhà có khoa chống độc (đọc bài).
Hỏi đáp nhanh
Có. Rắn vừa chết hay cái đầu rắn vừa chặt rời vẫn còn phản xạ đớp và có thể bơm nọc, mạnh nhất trong khoảng 20 đến 60 phút đầu và có thể kéo dài vài giờ, nên tuyệt đối không cầm bằng tay.
Không cần. Bác sĩ chủ yếu dựa vào triệu chứng để điều trị; chụp ảnh con rắn từ xa hoặc nhớ màu sắc, khoanh vằn là đủ, đừng bắt hay giết rắn vì dễ bị cắn thêm.
Cho người bệnh nằm yên, tháo nhẫn vòng, nẹp cố định chi bị cắn và đưa ngay đến bệnh viện. Chỉ băng ép khi nghi rắn hổ hoặc cạp nia; không garô, không rạch hút, không đắp lá.
Có. Vết cắn của rắn cạp nia thường nhỏ, ít đau, ít sưng nhưng nọc thần kinh có thể đe dọa tính mạng sau vài giờ, vì vậy mọi trường hợp bị rắn cắn đều cần đến viện theo dõi.
Nguồn tham khảo
- CafeF: Chặt đầu con rắn hổ mang xong, 5 phút sau người đàn ông định nhặt lên thì bị cắn (2/8/2026)
- Tuổi Trẻ: Số ca nhập viện do rắn cắn tăng mạnh, có ca nôn ra máu sau 20 phút bị cắn (1/10/2026)
- Tuổi Trẻ: Liên tiếp ca rắn cắn nhập viện sau mưa lũ, đừng garo hay hút nọc (2/11/2025)
- Báo An Giang (theo Nhân Dân): Liên tiếp cấp cứu bệnh nhân rắn độc cắn, bác sĩ cảnh báo mất thời gian vàng vì tin mẹo dân gian (7/7/2026)
- VietNamNet: Lên rừng tìm ong bán kiếm tiền, người đàn ông bị rắn hổ chúa tấn công (28/6/2023)
Ảnh minh họa: Rushen / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 2.0.
Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.
Chia sẻ bài viết để người thân cùng biết
Tham gia nhóm Facebook Chống Độc Miền Nam để nhận cảnh báo mới mỗi ngày →
