Nước tẩy, vôi, xi măng bắn vào mắt: rửa thế nào, rửa bao lâu để không mất thị lực

Đang cọ bồn cầu, nước tẩy văng lên mặt. Đang trộn hồ, vôi vữa bắn vào mắt. Đứa nhỏ nghịch chai cồn sát khuẩn rồi ôm mắt khóc thét. Lúc ấy, thứ quý nhất không phải thuốc nhỏ mắt mà là vòi nước gần nhất và 15 phút rửa liên tục, vì hóa chất ở trong mắt càng lâu thì giác mạc càng bị “ăn” sâu.

Bong bóng xà phòng, cồn sát khuẩn cũng có thể làm bỏng mắt trẻ

Theo Tuổi Trẻ (11/5/2026), tối 9/5/2026 một bé gái 5 tuổi ở phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk đang thổi bong bóng xà phòng trước nhà thì gió tạt dung dịch ngược vào mắt. Bé dụi mắt, kêu ngứa rát, tự rửa bằng nước được vài phút nhưng mắt vẫn sưng nhanh. Gia đình đưa bé đến Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, bé được chẩn đoán viêm kết mạc cấp do tiếp xúc hóa chất từ đồ chơi. May mắn giác mạc chưa tổn thương, bé xuất viện sau hai ngày.

Trước đó, VnExpress (23/5/2025) đưa tin một bé gái 4 tuổi ở TP.HCM đi du lịch Đà Lạt, làm bắn cồn rửa tay vào mắt khi ở khách sạn. Bé bị sưng nề, đau rát, không mở được mắt và phải cấp cứu tại Bệnh viện Mắt Sài Gòn Đà Lạt với chẩn đoán viêm kết mạc, viêm mi do hóa chất. Bác sĩ Huỳnh Thị Xuân Thảo cảnh báo cồn có thể gây bỏng giác mạc, để lại sẹo hoặc mất thị lực vĩnh viễn nếu xử trí không đúng.

Hai trường hợp này đều là chất tưởng “hiền”. Với vôi tôi, xi măng ướt, nước tẩy bồn cầu, nước thông cống hay thuốc tẩy dầu mỡ, tổn thương có thể nặng hơn nhiều.

Nước sạch có ngay trong 10 giây quý hơn nước muối sinh lý phải đi mua trong 10 phút.

Vì sao chất kiềm như vôi, xi măng, nước tẩy nguy hiểm hơn

Theo Bệnh viện Mắt Hà Nội, hóa chất có tính kiềm như vôi, xi măng, các chất tẩy rửa thấm rất nhanh và sâu vào nhãn cầu. Axit thường làm đông vón lớp bề mặt nên phần nào hạn chế thấm sâu, còn kiềm thì tiếp tục “ăn” vào trong ngay cả khi đã hết rát. Bỏng kiềm nặng có thể gây hoại tử giác mạc, dính mi vào nhãn cầu và mù vĩnh viễn; nhiều ca phải ghép màng ối, ghép giác mạc.

Vôi và xi măng còn có hạt nhỏ bám trong túi mí. Nếu chỉ rửa qua loa, các hạt này tiếp tục nhả chất kiềm. Ở bệnh viện, bác sĩ sẽ đo độ pH trong mắt, rửa liên tục bằng dịch chuyên dụng đến khi pH về bình thường và gắp bỏ phần vôi còn sót.

• Đau nhức dữ dội, không mở được mắt dù đã rửa.
• Nhìn mờ, nhìn như có màn sương, chói sáng nhiều.
• Mí mắt sưng to, chảy nước mắt liên tục, cộm như có cát.
• Hóa chất là vôi, xi măng, nước thông cống, thuốc tẩy mạnh, hoặc không biết là chất gì.

Gặp một trong các dấu hiệu trên, cần đến bệnh viện mắt hoặc khoa mắt gần nhất ngay sau khi rửa. Ngay cả khi mắt đã đỡ, bỏng do kiềm vẫn nên được bác sĩ kiểm tra vì tổn thương có thể tiếp diễn âm thầm.

Rửa mắt cho trẻ nhỏ thế nào

Trẻ thường nhắm chặt mắt, giãy khóc nên rất khó rửa. Một người bế trẻ nằm ngửa hoặc nghiêng trên đùi, giữ đầu; người còn lại dùng ngón tay vạch mí và rót nước từ từ bằng ca, chai nước từ khóe trong ra khóe ngoài. Với trẻ lớn, có thể cho đứng cúi đầu dưới vòi sen để nước chảy nhẹ qua mắt.

Đừng ngừng rửa chỉ vì trẻ khóc hay vì trẻ nói đã hết rát. Rửa đủ thời gian rồi mới đưa đi viện. Nếu trẻ có nuốt phải hóa chất, xem thêm cách xử trí uống nhầm chất ăn mòn (đọc bài) và viên giặt (đọc bài). Với nọc rắn hổ phun hay dịch kiến ba khoang vào mắt, nguyên tắc rửa tương tự (đọc bài), (đọc bài).

Rửa đủ 15 phút trước, đi viện sau; không để trẻ dụi mắt trong lúc chờ.

Phòng hóa chất bắn vào mắt

• Đeo kính bảo hộ khi pha vôi, trộn hồ, cọ bồn cầu, thông cống, xịt thuốc tẩy dầu mỡ.
• Không đổ hóa chất tẩy rửa sang chai nước, chai nước ngọt; giữ nguyên nhãn và nắp an toàn.
• Cất nước tẩy, cồn, nước sát khuẩn, dầu gió trên cao, có khóa, xa tầm tay trẻ.
• Chọn đồ chơi có dung dịch (bong bóng xà phòng, slime) có nguồn gốc rõ ràng; dặn trẻ không thổi ngược gió, không đưa lên mặt.
• Không xịt cồn, nước sát khuẩn khi trẻ đang ở gần mặt; người lớn tự bóp vào tay trẻ thay vì để trẻ tự bấm vòi.
• Biết trước bệnh viện có chuyên khoa mắt gần nhà (đọc bài).

Hỏi đáp nhanh

Nguồn tham khảo

• Tuổi Trẻ: Chơi bong bóng xà phòng, bé gái 5 tuổi nhập viện vì viêm kết mạc (11/5/2026)
• VnExpress: Cấp cứu giữa chuyến du lịch vì cồn rửa tay xịt vào mắt (23/5/2025)
• Bệnh viện Mắt Hà Nội: Cấp cứu bỏng hóa chất tại mắt
• VnExpress (Bệnh viện Mắt TP.HCM): Sơ cứu cần thiết khi bị bỏng mắt
• Bệnh viện Đa khoa Phương Đông: Bị xi măng bắn vào mắt phải xử lý như thế nào?

Ảnh minh họa: Jérôme / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.