Rắn & côn trùng

Rắn cạp nia cắn lúc đang ngủ: vết cắn gần như không đau nhưng vài giờ sau có thể ngừng thở

Nửa đêm, đang ngủ dưới nền nhà, bạn thấy nhói nhẹ ở chân như kiến cắn rồi ngủ tiếp. Vài giờ sau mí mắt sụp xuống, nói khó, tay chân bủn rủn và thở hụt hơi. Đó là kịch bản quen thuộc của rắn cạp nia, loài rắn khoang đen trắng hay bò vào nhà ban đêm và là một trong những loài có nọc độc thần kinh mạnh nhất ở Việt Nam.

Việc cần làm ngay

  1. Nghi rắn cắn là đi viện ngay, kể cả khi vết cắn không đau, không sưng, người vẫn tỉnh táo. Cạp nia gây liệt muộn sau vài giờ.
  2. Cho người bệnh nằm yên, không đi lại, tháo nhẫn, vòng, đồng hồ ở chi bị cắn.
  3. Băng ép bằng băng thun rộng từ vết cắn quấn lên tận gốc chi, chặt vừa phải như băng bong gân, rồi nẹp cố định chi lại.
  4. Gọi 115 hoặc chở đến bệnh viện tỉnh gần nhất có khoa hồi sức, vì người bệnh có thể cần đặt ống thở.
  5. Theo dõi hơi thở trên đường đi: nếu người bệnh ngừng thở, ngừng tim, tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim ngay (đọc bài).

Những ca bị cắn ban đêm phải thở máy

Theo báo Đại biểu Nhân dân (8/2025), một bé trai 21 tháng tuổi ở Bình Liêu, Quảng Ninh khóc thét lúc chiều tối, hàng xóm thấy một con rắn khoang đen trắng gần bé. Khoảng 3 giờ sau, bé lơ mơ, khó thở rồi hôn mê, đồng tử giãn. Bác sĩ chỉ tìm thấy một vết rất nhỏ ở ngón chân cái. Bé phải đặt ống nội khí quản, thở máy và điều trị 15 ngày ở Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh mới hồi phục.

Ở phía Nam, VietNamNet đưa tin một thiếu niên 13 tuổi ở Bình Dương bị cạp nia cắn vào đùi lúc 3 giờ sáng khi đang ngủ dưới nền nhà. Khoảng một giờ sau, em nôn, sụp mi, yếu tay chân, khó thở và được chuyển qua Đồng Nai, Chợ Rẫy rồi Bệnh viện Nhi đồng 1 trong tình trạng phải bóp bóng giúp thở. Em được dùng huyết thanh kháng nọc và thở máy nhiều ngày mới qua cơn nguy kịch.

Năm 2024, Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang cũng cứu hai công nhân 15 và 23 tuổi bị cạp nia cắn khi đang ngủ trong phòng trọ. Cả hai liệt cơ, suy hô hấp, phải thở máy và lọc máu gần một tháng.

Vì sao cạp nia đáng sợ hơn vẻ ngoài

Cạp nia có thân khoang trắng đen xen kẽ, thường đi săn vào ban đêm, hay chui vào nhà, kho, đống củi để tìm chuột, ếch. Răng nanh nhỏ nên vết cắn chỉ là một hai chấm như kim châm, gần như không đau, không sưng. Nhiều người tưởng bị kiến, rết cắn nên ngủ tiếp hoặc tự đắp lá ở nhà.

Nọc cạp nia tấn công chỗ nối giữa thần kinh và cơ. Sau 1 đến vài giờ, người bệnh sụp mi, nhìn đôi, nói ngọng, nuốt khó, yếu tay chân, rồi liệt cơ hô hấp và ngừng thở. Huyết thanh kháng nọc cạp nia thường khan hiếm, nên đặt ống thở và hồi sức kịp thời tại bệnh viện là yếu tố quyết định sống còn.

Với cạp nia, không đau không có nghĩa là không độc. Thời gian vàng là trước khi xuất hiện sụp mi và khó thở.

Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay

Khi đã nghi bị rắn cắn ban đêm, dù chưa thấy con rắn, hãy theo dõi sát những dấu hiệu sau và đưa đi viện ngay nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào:

  • Mí mắt sụp, khó mở mắt, nhìn mờ hoặc nhìn một thành hai.
  • Nói ngọng, nuốt khó, chảy nước dãi.
  • Đau bụng, buồn nôn, nôn không rõ nguyên nhân sau khi ngủ dậy.
  • Tay chân bủn rủn, không nhấc nổi đầu khỏi gối.
  • Thở nông, thở hụt hơi, môi tím, lơ mơ khó đánh thức.

Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu đầu tiên có thể chỉ là quấy khóc bất thường rồi li bì. Nếu sáng ra thấy trẻ khó đánh thức, mí mắt sụp và trong nhà từng có rắn, hãy nghĩ ngay đến rắn cắn.

Không được làm

  • Ngủ tiếp chờ xem có sao không: triệu chứng liệt thường đến sau vài giờ, lúc đó có thể đã quá muộn.
  • Garo thật chặt bằng dây thun, dây điện: dễ gây hoại tử chi mà không ngăn được nọc lan.
  • Rạch vết cắn, hút nọc, đắp lá, uống rượu thuốc: vô ích, làm mất thời gian vàng và gây nhiễm trùng.
  • Cố bắt hoặc đánh rắn: có thể bị cắn thêm; chỉ chụp ảnh từ xa nếu an toàn.
  • Để người bệnh tự chạy xe máy đi viện: có thể liệt, ngừng thở giữa đường.

Phòng rắn cạp nia vào nhà ban đêm

  • Ngủ trên giường hoặc võng thay vì nằm dưới nền nhà; luôn giăng mùng và dắt kín mép mùng dưới nệm.
  • Dọn đống củi, gạch, rơm rạ, bao bì quanh nhà; diệt chuột vì chuột là mồi của rắn.
  • Bịt kín khe cửa, lỗ thoát nước, ống cống thông vào nhà, nhất là mùa mưa.
  • Đi ra ngoài ban đêm phải mang đèn pin, mang ủng hoặc giày kín.
  • Dạy trẻ không bắt, không nghịch rắn, kể cả rắn nhỏ hay rắn đã chết.
  • Xem thêm cách nhận biết các loài rắn độc thường gặp (đọc bài).

Nguồn tham khảo

Ảnh minh họa: Wibowo Djatmiko (Wie146) / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 3.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.

Chia sẻ bài viết để người thân cùng biết

Chia sẻ Facebook
Tham gia nhóm Facebook Chống Độc Miền Nam để nhận cảnh báo mới mỗi ngày →

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *