Ăn ốc biển lạ, ốc bùn tự nhặt: độc tố không mất khi luộc và dấu hiệu tê môi lưỡi phải đi viện ngay

Ốc biển luộc, ốc nướng là món khoái khẩu ở các vùng ven biển miền Nam. Nhưng không phải con ốc nào nhặt ở bãi triều hay mua ở chợ cũng ăn được. Một số loài ốc nhỏ như ốc bùn mang độc tố thần kinh cực mạnh, nấu chín kỹ vẫn không hết độc, và chỉ vài chục phút sau bữa ăn người ăn đã tê môi, khó thở.

Từ bữa ốc tối đến ngừng thở lúc rạng sáng

Theo VietNamNet, khoảng 21 giờ ngày 14/9/2025, một bé gái 9 tuổi ở Nha Trang ăn một loại ốc biển không rõ tên và nguồn gốc. Khoảng 4 giờ sáng hôm sau, bé nôn, lơ mơ rồi hôn mê sâu, thở yếu, ngừng thở, tim chậm. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa phải đặt máy thở xâm nhập, hồi sức tuần hoàn. Sau khoảng 8 giờ bé mới tỉnh lại. Bác sĩ cho biết với các độc tố này không có thuốc giải đặc hiệu.

Trước đó, theo báo Pháp luật Việt Nam, năm 2020 ba ngư dân ở Vạn Ninh, Khánh Hòa ăn ốc tự bắt ngoài biển, một người tử vong trước khi tới viện. Kết quả kiểm nghiệm xác định đó là ốc bùn răng cưa và ốc bùn bóng, chứa hàm lượng tetrodotoxin cao. Cùng năm, một phụ nữ 44 tuổi tử vong sau khi ăn ốc bùn bóng luộc.

Vì sao luộc kỹ vẫn bị ngộ độc

Theo TS Đào Việt Hà (Viện Hải dương học) trên báo Tuổi Trẻ, các loài như ốc mặt trăng, ốc đụn, ốc trám có thể chứa saxitoxin; ốc tù và, ốc bùn, ốc ngọc có thể chứa tetrodotoxin, cùng loại độc trong cá nóc và so biển (đọc bài). Đây đều là độc tố thần kinh rất mạnh, chặn tín hiệu từ thần kinh tới cơ, và không bị phân hủy khi nấu nướng, cấp đông hay đóng hộp. Có loài bình thường ăn được nhưng có lúc bỗng nhiên mang độc.

Theo các tài liệu được báo Pháp luật Việt Nam dẫn, chỉ khoảng 5–10 con ốc bùn chứa độc đã có thể làm một người lớn tử vong. Triệu chứng thường xuất hiện từ khoảng 30 phút sau khi ăn, nhưng có trường hợp muộn vài giờ như ca bé gái ở Nha Trang.

Ốc lạ, ốc nhỏ không rõ tên, ốc tự nhặt ở bãi triều: không ăn, dù đã nấu chín.

Dấu hiệu ngộ độc ốc cần cấp cứu

Đi viện ngay khi sau bữa ốc có một trong các dấu hiệu:

• Tê môi, tê lưỡi, tê mặt, tê đầu ngón tay ngón chân.
• Chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, nôn, đau bụng.
• Nói khó, nuốt khó, đi đứng loạng choạng.
• Yếu tay chân, khó thở, thở chậm.
• Lơ mơ, co giật, hôn mê.

Ngộ độc tetrodotoxin không có thuốc giải; người bệnh sống được nhờ được hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn kịp thời cho tới khi cơ thể đào thải hết độc tố. Vì vậy quãng đường tới bệnh viện có máy thở là yếu tố quyết định.

Ăn ốc biển an toàn

• Chỉ ăn các loại ốc quen thuộc, mua ở nơi bán uy tín, có nguồn gốc rõ ràng.
• Không nhặt ốc nhỏ ở bãi triều, rạn đá về ăn; dặn trẻ em không tự nhặt ốc nướng ăn.
• Theo dõi thông báo của cơ quan y tế địa phương về các loài ốc, cua, cá có độc.
• Rửa sạch, ngâm và nấu chín kỹ các loại ốc ăn được; không ăn sống, tái.
• Ăn ốc xong mà thấy tê môi, chóng mặt thì đi viện ngay, không chờ.

Nguồn tham khảo

• VietNamNet: Bé gái cấp cứu lúc sáng sớm sau vài giờ ăn ốc (17/9/2025)
• Pháp luật Việt Nam: Cảnh báo tử vong từ ngộ độc ốc biển (21/9/2020)
• Tuổi Trẻ: Nhận mặt ốc biển độc

Ảnh minh họa: Peachyeung316 / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.