Ăn cá ngừ, cá thu xong đỏ bừng mặt, nổi mẩn: ngộ độc histamin và khi nào phải gọi cấp cứu

Chỉ chừng nửa giờ sau bữa cơm có cá ngừ kho hay cá thu chiên, cả mâm cùng đỏ bừng mặt, nhức đầu, ngứa khắp người. Nhiều người nghĩ mình bị dị ứng hải sản, nhưng thủ phạm thường là histamin sinh ra trong cá bảo quản không đủ lạnh. Nhận ra sớm giúp xử trí đúng và tránh biến chứng tụt huyết áp, khó thở.

Vụ 17 công nhân ở Huế: thủ phạm là món cá ngừ chiên

Trưa 11/11/2025, công nhân một công ty ở khu công nghiệp Tứ Hạ, phường Hương Trà, TP Huế ăn bữa trưa tại bếp ăn tập thể với cơm, cá ngừ chiên, củ cải kho tôm, trứng chiên và canh bắp cải. Sau đó nhiều người chóng mặt, buồn nôn, tức ngực, khó thở, nổi ban đỏ, đau bụng và tiêu chảy. Đến chiều hôm sau đã có 17 người nhập viện.

Kết quả kiểm nghiệm cho thấy mẫu cá ngừ chiên còn lại chứa 4.585 mg histamin trong mỗi kg, cao gấp hàng chục lần mức khuyến cáo dưới 100 mg/kg với thủy sản. Ngành y tế kết luận nhiều khả năng ngộ độc do histamin. Rất may tất cả bệnh nhân đều ổn định và xuất viện.

Trước đó, giữa năm 2024, hơn 120 công nhân một công ty đóng tàu ở Hải Phòng cũng nhập viện sau món cá thu ngừ kho có hàm lượng histamin vượt giới hạn khoảng 40 lần.

Histamin chịu nhiệt: cá đã ươn thì nấu kỹ đến đâu cũng không hết độc.

Vì sao cá biển sinh histamin

Cá ngừ, cá thu, cá nục, cá bạc má, cá mòi, cá cơm có nhiều histidin trong thịt. Khi cá chết mà không được ướp lạnh, vi khuẩn chuyển chất này thành histamin. Quá trình diễn ra nhanh ở nhiệt độ khoảng 20 đến 30 độ C, đúng như thời tiết miền Nam.

• Cá để ngoài nắng ở chợ, trên ghe, hoặc rã đông rồi lại cấp đông nhiều lần.
• Cá mua nhiều để dành nhưng tủ lạnh không đủ lạnh.
• Cá kho, cá chiên để từ bữa trước sang bữa sau ở nhiệt độ phòng.

Điều đáng lo là histamin chịu nhiệt. Cá đã sinh nhiều histamin thì chiên, kho hay luộc kỹ đến đâu cũng không làm giảm độc tính. Cách phòng duy nhất là giữ cá lạnh liên tục từ lúc đánh bắt đến khi nấu.

Dấu hiệu nguy hiểm, khi nào phải đi viện ngay

Triệu chứng thường xuất hiện từ khoảng 10 phút đến vài giờ sau ăn: đỏ bừng mặt, cổ, ngực; ngứa, nổi mề đay; nhức đầu, chóng mặt; nóng rát miệng; buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy. Nhiều người cùng ăn một món và cùng có triệu chứng là gợi ý rất rõ.

• Khó thở, thở rít, tức ngực, khàn tiếng, sưng môi hoặc mặt.
• Choáng váng, vã mồ hôi, da lạnh, mạch nhanh, có thể do tụt huyết áp.
• Nôn, tiêu chảy nhiều lần, mệt lả.
• Người già, trẻ nhỏ, người có bệnh tim mạch, hen suyễn hoặc cơ địa dị ứng.

Gặp một trong các dấu hiệu trên, gọi 115 ngay. Ca nặng cần được truyền dịch, theo dõi huyết áp và chuyển khoa chống độc. Ngay cả khi chỉ nổi mẩn, vẫn nên đi khám để phân biệt với sốc phản vệ.

Phòng tránh ngộ độc histamin

• Chọn cá tươi: mắt trong, mang đỏ tươi, thịt chắc, ấn không lõm, bụng không phình.
• Mua cá xong mang về cất tủ lạnh ngay; cá ngừ, cá thu nên ướp đá suốt đường đi.
• Rã đông trong ngăn mát, không để ngoài bàn nhiều giờ, không cấp đông lại.
• Cá đã nấu ăn không hết thì để nguội nhanh rồi cho vào tủ lạnh, ăn trong ngày hôm sau.
• Bếp ăn tập thể kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn theo quy định.
• Xem thêm cách xử trí ngộ độc thực phẩm tại nhà (đọc bài).

Nguồn tham khảo

• VTC News: Xác định nguyên nhân 17 công nhân nhập viện sau bữa ăn tại công ty
• Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia: Phòng ngừa ngộ độc thực phẩm do Histamine
• Vinmec: Lý do bị ngộ độc histamine sau khi ăn cá biển
• Phụ nữ & Gia đình: Vụ ngộ độc hơn 120 công nhân ở Hải Phòng, nguyên nhân từ món cá kho

Ảnh minh họa: Joe deSousa / Wikimedia Commons, giấy phép CC0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.