Cây cảnh có độc trong nhà và sân trường: trúc đào, cà độc dược, vạn niên thanh, ngô đồng… nhận dạng và xử trí khi trẻ ăn nhầm

Hoa trúc đào rực rỡ ven đường, chậu vạn niên thanh xanh mướt trong phòng khách, quả ngô đồng tròn như trái cây ngoài sân trường. Đó là những cây quen thuộc đến mức ít ai nghĩ chúng có độc. Trẻ nhỏ thích bứt lá, hái quả, ngậm hoa, và chỉ một lần tò mò có thể phải vào viện.

Hơn 200 học sinh ngộ độc vì quả lạ

Theo Tiền Phong, khoảng 18 giờ 45 ngày 14/5/2026, 206 học sinh hai trường phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Làng Mô (xã Tủa Sín Chải, Lai Châu) buồn nôn, đau bụng sau khi ăn quả lạ tự hái ngoài tự nhiên; 35 em nặng hơn phải chuyển Bệnh viện Đa khoa Sìn Hồ. Rất may các em đều ổn định. Trước đó, tháng 9/2023, 46 học sinh một trường bán trú ở Điện Biên cũng nhập viện sau khi ăn quả vông hái ngoài đồi, theo Tuổi Trẻ.

Năm 2017, sau nhiều vụ học sinh Hà Tĩnh, Nghệ An ngộ độc vì ăn quả ngô đồng trồng trong trường, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã đề nghị rà soát, loại bỏ cây có độc khỏi khuôn viên trường học, gồm lá ngón, cà độc dược, trúc đào, thông thiên, đai vàng, bông tai, thầu dầu và ngô đồng, theo báo Pháp luật Việt Nam.

Cây đẹp không có nghĩa là cây lành. Dạy trẻ không ăn, không ngậm bất kỳ lá, hoa, quả, hạt nào khi chưa hỏi người lớn.

Nhận dạng các cây cảnh độc thường gặp

Nhóm gây độc tim mạch: trúc đào và thông thiên chứa glycosid tim, ăn phải gây nôn, đau bụng, rối loạn nhịp tim, có thể tử vong. Toàn bộ cây trúc đào đều độc, kể cả nhựa và khói khi đốt cành lá, theo VOV.

Độc tim

Độc tim

Nhóm gây ảo giác, kích động: cà độc dược và cây hoa chuông (cà dược) chứa các alcaloid như atropin, scopolamin, gây giãn đồng tử, khô miệng, sốt, lú lẫn, ảo giác, hôn mê.

Gây ảo giác

Gây ảo giác

Nhóm gây bỏng miệng, ngộ độc tiêu hóa: vạn niên thanh và các loại môn, ráy có tinh thể oxalat sắc như kim, nhai phải bỏng rát, sưng lưỡi, họng; ngô đồng và thầu dầu có hạt chứa độc tố protein gây nôn, tiêu chảy ra máu, tổn thương gan, thận.

Bỏng miệng

Hạt độc

Hạt độc

Nhựa độc

Dấu hiệu nguy hiểm, khi nào phải đi viện ngay

Triệu chứng có thể xuất hiện vài phút đến vài giờ sau khi ăn. Đưa trẻ đi viện ngay khi có:

• Nôn, tiêu chảy nhiều, đau bụng dữ dội, phân có máu.
• Mạch rất chậm hoặc rất nhanh, không đều, da tái lạnh, choáng.
• Đồng tử giãn to, mặt đỏ, khô miệng, sốt, nói lảm nhảm, kích động hoặc lơ mơ.
• Sưng môi, lưỡi, họng, chảy nước dãi, khó nuốt, khó thở.
• Nhựa cây vào mắt gây đau, đỏ, nhìn mờ.

Trồng cây cảnh an toàn khi nhà có trẻ nhỏ

• Biết tên từng cây trong nhà, sân vườn; hỏi người bán xem cây có độc không trước khi mua.
• Đặt chậu vạn niên thanh, môn, ráy lên cao hoặc ngoài tầm với của trẻ và thú cưng.
• Nhặt sạch hoa, quả, hạt rụng của trúc đào, thông thiên, ngô đồng, thầu dầu.
• Đeo găng khi cắt tỉa cây có nhựa; rửa tay sau khi làm vườn.
• Trường học, nhà trẻ nên rà soát và thay cây độc bằng cây an toàn.
• Xem thêm nguyên tắc chung khi gặp người bị ngộ độc (đọc bài) và nấm rừng độc (đọc bài).

Nguồn tham khảo

• Tiền Phong: Lai Châu, hơn 200 học sinh ngộ độc nghi do ăn quả lạ (5/2026)
• Tuổi Trẻ: 46 học sinh nhập viện sau khi ăn quả vông (9/9/2023)
• Pháp luật Việt Nam: Bộ Y tế đề nghị loại bỏ cây có độc tố trong khuôn viên trường học
• VOV: 4 loại cây cảnh cực độc, chớ dại trồng trong nhà (4/12/2024)

Ảnh minh họa: Chandravathanaa / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.