Bị chó, mèo cắn hoặc cào: việc phải làm trong 15 phút đầu, khi nào phải tiêm phòng dại và những mẹo dân gian chết người

Con chó nhà hàng xóm đớp nhẹ vào chân, con mèo nuôi cào xước tay khi đang chơi. Phần lớn mọi người nghĩ vết nhỏ, chó nhà đã quen nên rửa qua là xong. Nhưng bệnh dại không chừa vết cắn nhỏ hay chó nhà, và khi đã lên cơn dại thì y học gần như bó tay.

5 người tử vong ở TP.HCM vì bỏ qua mũi tiêm

Theo VOV, ngày 20/7/2026 Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết trong sáu tháng đầu năm thành phố ghi nhận 5 ca tử vong do bệnh dại ở các xã Long Hải, Củ Chi và Hòa Hiệp. Cả 5 người đều không tiêm vắc xin hay huyết thanh kháng dại sau khi bị chó, mèo nghi dại cắn. Khoảng 40% nạn nhân xử lý vết thương sai cách như nặn máu, bôi dầu gió, đắp lá. Một người đàn ông bị chó cắn khi tập thể dục đã nghe người quen nặn máu vết thương thay vì đi khám; khi lên cơn dại mới vào viện và tử vong sau khoảng 12 giờ.

Theo Tiền Phong, mỗi năm Việt Nam có khoảng 950.000 người phải tiêm phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn, cào. Năm 2025 cả nước có hơn 80 người chết vì bệnh dại, sáu tháng đầu năm 2026 đã hơn 51 người. Bác sĩ Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, nhấn mạnh bệnh dại phòng được nếu được điều trị dự phòng kịp thời.

Bệnh dại đã phát thì gần như 100% tử vong, nhưng tiêm phòng đúng và sớm sau khi bị cắn thì phòng được.

Khi nào phải tiêm, có cần chờ theo dõi con chó 10 ngày không

Virus dại có trong nước bọt của chó, mèo, kể cả con vật nuôi trong nhà trông vẫn khỏe. Bị cắn, cào chảy máu, hoặc bị liếm vào vết thương hở, niêm mạc mắt, miệng đều có nguy cơ.

Theo bác sĩ Nguyễn Như Điền, Hệ thống tiêm chủng VNVC, trên VnExpress, người chưa từng tiêm phòng dại cần tiêm 5 mũi vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28; vết thương nặng có thể cần thêm huyết thanh kháng dại. Trong thời gian tiêm vẫn theo dõi con vật: nếu sau 10 ngày nó vẫn khỏe, ăn uống và hành vi bình thường, bác sĩ có thể cân nhắc cho dừng mũi tiêm. Người đã tiêm dự phòng trước đó chỉ cần 2 mũi vào ngày 0 và 3.

Nguy cơ dại

Nguy cơ dại

Phải đi khám

• Tiêm ngay, không chờ: đi tiêm trong ngày, vừa tiêm vừa theo dõi con vật. Chờ 10 ngày xem chó có chết không rồi mới tiêm là sai.
• Vết cắn ở đầu, mặt, cổ, tay, vết sâu, nhiều vết: nguy cơ cao, thường cần cả huyết thanh.
• Con vật bỏ đi, chết, hoặc là chó mèo hoang, chưa tiêm phòng: phải tiêm đủ liệu trình.
• Chuột, khỉ, dơi, chồn cắn cũng phải đi khám để bác sĩ đánh giá nguy cơ dại và nhiễm trùng.

Dấu hiệu nghi chó, mèo bị dại và dấu hiệu cần đi viện

Con vật dại có thể đổi tính: chó hiền bỗng cắn người vô cớ, sủa tru bất thường, chảy nhiều dãi, bỏ ăn, đi lảo đảo, hoặc ngược lại trốn vào góc tối, lừ đừ. Thấy chó, mèo có dấu hiệu này phải nhốt riêng, tránh tiếp xúc và báo thú y xã.

Người bị cắn cần đến cơ sở y tế ngay khi vết thương sưng đỏ, nóng, chảy mủ, sốt; khi có tê, ngứa, đau buốt tại chỗ cắn đã lành; hoặc bất kỳ dấu hiệu sợ nước, sợ gió, kích động. Đó là dấu hiệu bệnh dại đã phát, cực kỳ nguy hiểm.

Phòng bệnh dại cho cả nhà

• Tiêm phòng dại cho chó, mèo hằng năm; không thả rông, đeo rọ mõm khi ra đường.
• Dạy trẻ không trêu chọc, giành đồ ăn, ôm chó mèo lạ, không chạm vào chó đang ăn, đang ngủ, chó mẹ đang nuôi con.
• Trẻ bị chó mèo cắn, cào phải báo ngay cho người lớn, kể cả vết xước nhỏ.
• Người làm thú y, chăm sóc động vật, hay đi rẫy, vùng xa nên hỏi bác sĩ về tiêm dự phòng trước.
• Lưu địa chỉ điểm tiêm phòng dại gần nhà; xem thêm danh bạ nơi cấp cứu ngộ độc ở miền Nam (đọc bài).

Nguồn tham khảo

• VOV: 5 người tại TP.HCM tử vong vì bệnh dại, không tiêm vắc xin sau khi bị chó mèo cắn (20/7/2026)
• Tiền Phong: Mỗi năm Việt Nam có gần 1 triệu người bị chó, mèo cắn (25/9/2026)
• VnExpress: Bị chó cắn nên theo dõi như thế nào

Ảnh minh họa: U.S. Air Force Photo by Josh Plueger / Wikimedia Commons, giấy phép Public domain.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.