Nước lũ rút, ăn uống sao cho khỏi ngộ độc: lọc nước bằng phèn, cloramin B đúng liều và thực phẩm phải bỏ

Nước lũ tràn qua sân, ngập lu nước, ngập cả giếng và chạn bếp. Khi nước rút, nhiều nhà vội dùng lại nước giếng, gạo, mắm còn sót, hoặc bỏ thật nhiều cloramin B cho chắc. Mỗi việc đó đều có thể khiến cả nhà đau bụng, tiêu chảy, thậm chí ngộ độc hóa chất.

Mùa lũ 2026 ở miền Tây: ngập sâu, kéo dài

Cuối tháng 9/2026, lũ đầu nguồn sông Cửu Long đạt đỉnh trùng với triều cường rằm tháng Tám. Theo dự báo đăng trên Thanh Niên, mực nước ở Tân Châu và Châu Đốc vượt báo động 1, vùng giữa đồng bằng phổ biến trên báo động 3. Cần Thơ, Vĩnh Long và vùng giữa sông Tiền, sông Hậu thuộc Đồng Tháp được cảnh báo ngập nặng, nguy cơ vỡ bờ bao, đợt ngập kéo dài khoảng 10 ngày.

Mùa lũ năm 2025, VnExpress ghi nhận nhiều đê bao ở Đồng Tháp Mười bị vỡ, nhà ở Vĩnh Long ngập sâu hơn 1,5 m, có gia đình phải sống trên ghe chờ nước rút. Trong hoàn cảnh đó, giếng, lu nước và bếp nấu đều bị nước lũ tràn vào, kéo theo bùn, phân, xác động vật, phân bón và thuốc trừ sâu từ ruộng vườn.

Đun sôi diệt được vi khuẩn nhưng không làm sạch hóa chất, vì vậy nước đục ngấm lũ phải lắng lọc trước rồi mới khử khuẩn và đun.

Làm sạch nước theo hướng dẫn của Bộ Y tế

Bộ Y tế hướng dẫn xử lý nước sinh hoạt mùa mưa bão theo ba bước: làm trong, khử khuẩn, đun sôi. Không làm hai bước đầu cùng lúc vì phèn làm giảm tác dụng của clo.

• Làm trong: 1 gam phèn chua cho 20 lít nước, hòa tan rồi khuấy đều, để lắng khoảng 30 phút, gạn lấy phần nước trong. Không có phèn thì lọc qua vải sạch nhiều lớp.
• Khử khuẩn: 1 viên cloramin B 0,25 gam cho 25 lít nước đã làm trong, hoặc 1 viên Aquatabs 67 mg cho 20 lít, đậy nắp chờ 30 phút.
• Ngửi thấy mùi clo nhẹ là đạt. Lỡ cho quá tay thì mở nắp, để thêm từ một giờ trở lên cho bay bớt mùi.
• Đun sôi trước khi uống: nước đã khử khuẩn dùng để tắm giặt, rửa; nước uống vẫn phải đun sôi, đun mới mỗi ngày.
• Giếng khoan: vệ sinh vòi, quanh giếng, bơm xả hết nước đục rồi bơm thêm khoảng 15 phút mới dùng. Giếng đào cần thau bùn và khử khuẩn theo hướng dẫn của cán bộ y tế.

Dấu hiệu nguy hiểm, khi nào phải đi viện

Sau lũ, các bệnh tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm dễ bùng phát. Bên cạnh đó, cloramin B ở dạng bột hoặc viên đặt trong nhà rất dễ bị trẻ nhỏ nhầm là kẹo, đường. Thuốc pha đậm đặc có thể gây bỏng da, tổn thương giác mạc, co thắt đường thở; nuốt phải gây ngộ độc đường tiêu hóa.

• Nôn, tiêu chảy nhiều lần, khát nước, môi khô, tiểu ít, trẻ lừ đừ.
• Sốt cao, phân có máu, đau bụng dữ dội.
• Trẻ nuốt viên hoặc bột khử khuẩn, ho sặc, khó thở, chảy nước dãi, đau miệng.
• Hóa chất bắn vào mắt: rửa ngay bằng nước sạch nhiều lần rồi đi khám.

Người tiêu chảy nhẹ có thể uống oresol pha đúng hướng dẫn và đi khám sớm. Lỡ nuốt thuốc khử khuẩn thì không gây nôn, súc miệng bằng nước sạch và mang theo vỏ thuốc đến viện. Có dấu hiệu nặng, gọi 115.

Chuẩn bị trước và sau mùa lũ

• Trữ sẵn nước đóng chai, lương khô, mì gói, oresol cho vài ngày.
• Kê cao gạo, nước mắm, thuốc men; buộc kín thuốc trừ sâu, phân bón, để nơi nước không tới.
• Cất phèn, cloramin B trong hộp có nắp, dán nhãn, đặt trên cao, tách xa thuốc uống (đọc bài).
• Ăn chín, uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu và cho trẻ ăn.
• Hàng cứu trợ bị móp, phồng, mốc, hết hạn thì bỏ, không tiếc.
• Khi có người ngộ độc, xem lại nguyên tắc xử trí tại nhà (đọc bài).

Nguồn tham khảo

• Sức khỏe & Đời sống (Bộ Y tế): Bộ Y tế hướng dẫn cách xử lý nước sinh hoạt trong mùa mưa, bão
• Thanh Niên: Lũ miền Tây đạt đỉnh kết hợp triều cường cao, nhiều nơi ngập nặng
• VnExpress: Người miền Tây một tháng vật lộn trong lũ
• Báo Luật sư Việt Nam: Người dân vùng bão lũ tuyệt đối không sử dụng gia súc, gia cầm chết chế biến thực phẩm (khuyến cáo của Cục An toàn thực phẩm)
• Nhà thuốc Long Châu: Cloramin B là gì? Dùng cloramin B có độc hại không?

Ảnh minh họa: Newone / Wikimedia Commons, giấy phép Public domain.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.