Trẻ hóc dị vật, sặc hạt nhãn hay đồ chơi: cách vỗ lưng, ấn ngực, ấn bụng đúng theo từng độ tuổi

Đang ăn cháo, ngậm hạt nhãn hay chơi đồ chơi, trẻ bỗng ho sặc sụa, mặt đỏ rồi tím, không khóc ra tiếng. Khi đường thở bị bít hoàn toàn, não chỉ chịu được vài phút thiếu oxy. Người ở cạnh trẻ lúc đó, chứ không phải xe cấp cứu, là người có thể cứu trẻ.

Những ca hóc dị vật gần đây

Theo báo Đại biểu Nhân dân ngày 28/4/2026, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) tiếp nhận một bé gái 9 tháng tuổi ở Đồng Tháp ho nhiều suốt hai ngày. Gia đình không biết bé đã sặc thứ gì. Phim X-quang cho thấy phổi phải xẹp một phần và có tràn khí trung thất; bác sĩ nội soi gắp ra một bóng đèn LED nhỏ nằm sâu trong phế quản. Bác sĩ cho biết bệnh viện từng gặp trẻ chỉ 4 tháng tuổi đã sặc loại bóng đèn này.

Báo Pháp Luật Việt Nam từng tổng hợp nhiều ca ở các bệnh viện nhi: trẻ hóc hạt nhãn phải thở máy, trẻ sặc nửa hạt lạc vào phế quản, trẻ hóc xương cá trong cháo. Có trường hợp bé trai 7 tuổi ở Đồng Nai ngừng tim sau khi hóc bánh bông lan và không qua khỏi dù đã được cấp cứu 30 phút.

Trẻ còn ho mạnh được thì để trẻ tự ho; chỉ vỗ lưng, ấn bụng khi trẻ không ho, không khóc ra tiếng.

Làm đúng kỹ thuật theo từng độ tuổi

Trẻ dưới 1 tuổi. Đặt trẻ nằm sấp dọc trên cẳng tay, đầu thấp hơn ngực, bàn tay đỡ chắc cằm và cổ. Dùng gót bàn tay kia vỗ dứt khoát 5 cái vào giữa hai bả vai. Sau đó lật ngửa trẻ, vẫn giữ đầu thấp, đặt hai ngón tay ở giữa ngực, trên nửa dưới xương ức, và ấn dứt khoát 5 lần. Nhìn vào miệng, chỉ lấy dị vật khi thấy rõ. Lặp lại vỗ lưng và ấn ngực.

Trẻ từ 1 tuổi trở lên. Đứng hoặc quỳ phía sau trẻ, vòng hai tay qua bụng. Một tay nắm lại, đặt phía trên rốn, dưới mũi ức; tay kia ôm lấy nắm tay. Giật mạnh vào trong và lên trên 5 lần. Với trẻ nhỏ, dùng lực vừa phải để tránh tổn thương. Lặp lại đến khi dị vật bật ra.

• Trẻ đã khóc lại, thở được nhưng vẫn ho, khò khè hay thở rít
• Trẻ từng được vỗ lưng, ấn bụng (có thể tổn thương bên trong)
• Trẻ ho kéo dài, sốt, thở nhanh nhiều ngày sau một lần sặc
• Không chắc dị vật đã ra hết

Những trường hợp trên đều cần đi khám ngay, vì dị vật có thể đã trôi xuống phế quản như ca bé 9 tháng tuổi. Nếu trẻ tím tái, lả đi, gọi 115.

Phòng tránh hóc dị vật ở trẻ

• Cất pin cúc áo (đọc bài), bóng đèn LED, hạt cườm, nắp bút xa tầm tay trẻ.
• Chọn đồ chơi đúng độ tuổi, kiểm tra chi tiết rời, bong tróc.
• Bỏ hạt nhãn, chôm chôm, táo; cắt nhỏ nho, xúc xích trước khi cho trẻ ăn.
• Hạn chế cho trẻ nhỏ ăn lạc, thạch, kẹo dẻo, kẹo cứng.
• Không ép ăn khi trẻ đang khóc; không cho trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa.
• Cha mẹ, ông bà nên học sơ cứu có thực hành trên mô hình.

Nguồn tham khảo

• Đại biểu Nhân dân: Kịp thời cấp cứu bé gái 9 tháng tuổi sặc bóng đèn LED vào phế quản
• Pháp Luật Việt Nam: Liên tiếp nhiều trẻ bị hóc dị vật đe dọa tính mạng
• Vinmec: Sơ cứu trong trường hợp nghẹt thở khẩn cấp
• Vinmec: Phòng ngừa và xử trí dị vật đường thở ở trẻ em

Ảnh minh họa: Toa Heftiba / Unsplash, giấy phép Unsplash License.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.