Bị bọ cạp đốt khi dọn củi, bắt ốc: sơ cứu tại chỗ và dấu hiệu cần đưa đi viện ngay

Bọ cạp thích trú trong đống củi, gạch vụn, khe đá, bờ sông và chui vào giày dép để ngoài hiên. Đa số vết đốt chỉ đau buốt, sưng đỏ rồi tự lui. Nhưng với trẻ nhỏ hoặc người dễ dị ứng, chỉ vài chục phút sau có thể là khó thở, tụt huyết áp.

Bé trai sốc phản vệ khi bắt ốc ven sông ở Cần Thơ

Theo Tuổi Trẻ và Sức khỏe & Đời sống, cuối tháng 5/2024, một bé trai 13 tuổi ở phường Hưng Phú, quận Cái Răng, TP Cần Thơ đi bắt ốc ven sông gần nhà thì vô tình giẫm phải bọ cạp và bị đốt ở chân trái. Sau khi được sơ cứu ở cơ sở y tế gần nhà, em được chuyển tới Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ trong tình trạng lừ đừ, khó thở, tụt huyết áp, nổi hồng ban ở ngực, vết đốt sưng nề, rỉ máu.

Các bác sĩ chẩn đoán sốc phản vệ do bọ cạp, tiến hành chống sốc và hỗ trợ hô hấp. Khoảng 30 phút sau, em tỉnh táo hơn, huyết áp ổn định. Bác sĩ cho biết ca này hiếm gặp ở đồng bằng sông Cửu Long. Đa số bọ cạp ở Việt Nam ít độc, chủ yếu gây sưng, nóng, đỏ, đau, và chỉ đốt khi bị giẫm phải hoặc bị đe dọa.

Đốt nhẹ hay đốt nặng: phân biệt thế nào

Theo Bệnh viện Vinmec, phần lớn vết đốt chỉ gây phản ứng tại chỗ và tự giảm sau vài giờ. Nguy hiểm hơn là khi nọc gây phản ứng toàn thân hoặc dị ứng, gặp nhiều nhất ở trẻ dưới 10 tuổi.

• Nhẹ: đau buốt, tê rần quanh vết đốt, sưng đỏ, hơi nóng.
• Nặng do nọc: co giật cơ, chảy nước dãi, vã mồ hôi, nôn, mắt hoặc đầu cử động bất thường, tim nhanh hoặc loạn nhịp.
• Sốc phản vệ: nổi mẩn lan rộng, phù môi mặt, khó thở, lừ đừ, tụt huyết áp, như ca ở Cần Thơ.
• Ở trẻ nhỏ: quấy khóc liên tục, bứt rứt không dỗ được cũng là dấu hiệu đáng lo.

Trẻ dưới 10 tuổi bị bọ cạp đốt nên được đưa đi khám, dù lúc đầu chỉ thấy sưng đau.

Khi nào phải gọi 115

Gọi 115 hoặc đưa ngay tới cơ sở y tế gần nhất khi người bị đốt có một trong các dấu hiệu:

• Khó thở, thở rít, sưng môi lưỡi, nổi mẩn khắp người.
• Lừ đừ, choáng, da lạnh, vã mồ hôi.
• Co giật cơ, chảy nhiều nước dãi, nôn liên tục.
• Tim đập nhanh hoặc không đều.
• Nước tiểu đỏ hoặc sẫm màu.

Kể cả khi chỉ đau tại chỗ, nên đi khám sớm nếu vết đốt sưng nhiều, người bị đốt là người cao tuổi, người có bệnh tim, hoặc lâu chưa tiêm phòng uốn ván. Vinmec lưu ý để quá 6 giờ mới xử trí sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Nếu an toàn, có thể chụp ảnh con bọ cạp để bác sĩ nhận diện, không cố bắt bằng tay.

Phòng bọ cạp trong nhà và ngoài vườn

• Giũ giày dép, quần áo, chăn chiếu trước khi dùng, nhất là đồ để ngoài hiên hoặc sát đất.
• Đeo găng dày khi dọn củi, gạch vụn, đá, lá mục; dùng que gạt trước khi thò tay vào khe hốc.
• Mang ủng hoặc giày kín khi bắt ốc, mò cua ven sông, đi rẫy ban đêm, và luôn soi đèn.
• Dọn đống củi, gạch, rác xa tường nhà; trám các khe nứt ở chân tường, khung cửa.
• Kê giường, nôi trẻ cách tường, không để chăn màn rủ chạm đất.

Nguồn tham khảo

• Tuổi Trẻ: Bé trai bị sốc phản vệ sau khi bị bọ cạp cắn (30/5/2024)
• Sức khỏe & Đời sống: Đi bắt ốc ở ven sông, bé trai sốc phản vệ do bọ cạp cắn (30/5/2024)
• Vinmec: Chẩn đoán và điều trị bọ cạp cắn
• CDC/NIOSH: Insects and Scorpions at Work

Ảnh minh họa: Rongrong Angkaew / Wikimedia Commons, giấy phép CC BY 4.0.

Bài viết do ban biên tập tổng hợp từ khuyến cáo của bác sĩ và báo chí, chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế. Khi có dấu hiệu nặng, gọi ngay 115.